ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر گستره آینده گونه Stipa barbata در منطقه البرز جنوبی
نویسندگان
1 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران
2 کارشناس پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران.
3 دانشیار پژوهشی، بخش تحقیقات مرتع، مؤسسۀ تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران.
doi
10.22034/emj.2022.254186چکیده
آشکارسازی تغییرات پارامترهای اقلیمی، بیانگر آن است که تغییرات اقلیمی در ایران شروع شده و ضرورت دارد که رویشگاه بالقوه گونههای شاخص، در حال حاضر و سالهای آینده، تحت مدلهای هشدار اقلیمی، مشخص گردد. در این ارتباط، باید بررسی شود که آیا افزایش دمای حادث شده در سطح کشور، اثر مثبت یا منفی بر حضور گونهها در رویشگاههای محل پراکنش، خواهد داشت. برای این منظور، گستره کنونی و گستره آینده گونه Stipa barbata برای سه دهه آینده (سال 2050)، تحت دو مدل هشدار اقلیمی (سناریو RCP4.5 و RCP8.5) با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک، پیشبینی شد. نقشههای خروجی، با احتمال رخداد بین صفر تا یک، به چهار طبقه؛ رویشگاه نامناسب (0/25-0)، رویشگاه تقریبا مناسب (0/5-0/25)، رویشگاه با تناسب بالا (0/75- 0/5) و رویشگاه با تناسب خیلی بالا (1-0/75)، گروهبندی شد. در آخر، با استناد به ضرایب متغیرها در روابط رگرسیونی، متغیرهای موثر برای گستره کنونی و آینده گونه S. barbata، معرفی گردید. بر مبنای نتایج؛ تنها شاخصههای مرتبط با دما (BIO7 و BIO10)، بر پراکنش گونه S. barbata، در حال حاضر و آینده، موثر شناسایی شد که مقادیر شاخصهها، با سختتر شدن شرایط اقلیمی، افزایش مییابد. در نتیجه، گستره گونه S. barbata، در واکنش به تغییرات اقلیمی، کمتر میشود. این موضوع، بیانگر آن است که طی سه دهه آینده، میزان حضور گونه S. barbata، در رویشگاههای منطقه، کاهش مییابد و خطر حذف آن از اکوسیستمهای منطقه، وجود دارد. در مجموع؛ تغییر اقلیم و به تبع آن افزایش شاخصههای دمایی؛ باعث گسترش عمودی گونه S. barbata و حرکت آن به سمت عرضهای جغرافیایی بالاتر در امتداد گرادیان ارتفاعی منطقه، خواهد شد. بنابراین، دامنه تغییرات ارتفاع در گستره رویشی گونه S. barbata که در این تحقیق از 800 تا 2700 متر ذکر شده است با فرض وقوع سناریوهای اقلیمی RCP4.5 و RCP8.5، در آینده به سمت ارتفاع بیشتر، تغییر خواهد یافت.