بازتاب مؤلفه های کارناوال گرایی میخائیل باختین در رمان "بیروت 75" اثر غادة السمان

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد ادبیات عربی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

doi
10.22034/mcal.2024.21517.2392
چکیده

میخائیل باختین از برجسته‌ترین متفکران روسی قرن بیستم می‌باشد که با الهام گرفتن از جشن‌های کارناوالی قرون وسطی، نظریه‌ای تحت عنوان کارناوال گرایی را برای اثبات ماهیت نظریه اصلی خود –گفتگوگرایی- در رمان مطرح می کند. زیرا از نظر وی، نوع ادبی نثر به ویژه رمان دارای خاصیت گفتگومندی‌ای بوده که از طریق بازنمایی سبک‌ها و اندیشه‌های عینی، یک سازمان گفتگویی متصل به زبان را تشکیل می‌دهد. باختین در این نظریه از مؤلفه‌هایى چون چند صدایی، رئالیسم گروتسک، طنز، نسبیت، نقاب و .. براى اثبات این امر بهره می‌گیرد. پژوهش حاضر برآنست تا با روش توصیفی – تحلیلی، رمان بیروت 75 را بر اساس مؤلفه‌های کارناوال‌گرایی باختین مورد بررسی قرار دهد. این رمان از یک سو آمیزه‌ای پویا از صداهای متنوع و متقابل را به تصویر کشیده و از سوی دیگر با گفتمانی دو سویه به استهزاء باورها و ایدئولوژی‌های قدرت حاکم پرداخته است تا از این طریق ارزش‌ها و ایده‌های تکوین یافته و تغییرناپذیر را با هدف رسیدن به آزادی، دگرگون سازد . از آن‌جایى که غرض نویسنده مبنى بر انتقاد از بى‌عدالتى‌هاى فردی و اجتماعی و قدرت حاکم و شنیده شدن صدای گروه وسیعی از قشر نهان جامعه، با مضمون بعضى از عناصر کارناوال گرایی مانند چند صدایی، رئالیسم گروتسک، طنز و بحران هویت، هم پوشانی نزدیکی دارد، لذا عناصر مذکور با تأکید بیشتری در رمان قابل مشاهده مى باشند.