تحلیل گفتمان رمان «موسم الهجره الی الشمال» به روش عملیاتی تحلیل گفتمان پدام

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی ، قزوین، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران

doi
10.22034/mcal.2024.21273.2376
چکیده

طیب صالح یکی از معروفترین رمان‌نویسان عرب به شمار می‌رود. یکی از آثار او رمان «الهجرة الی الشمال» است که برترین رمان عربی قرن بیستم و یکی از مهم‌ترین رمان‌های جهان است که در آن تجربه‌ی کشمکش و رویارویی میان شرق و غرب تکرار می‌شود و در واقع نمایشی از کشمکش بین راوی و خود او با جامعه‌ی سودان پس از استعمار است.نظریه‌ی گفتمان یک نظریه‌ی میان رشته‌ای است که با علوم مختلف از جمله نشانه‌شناسی، زبان‌شناسی، معناشناسی، روان‌شناسی و .. ارتباط تنگاتنگی دارد و تحلیل گفتمان به‌عنوان یک روش جدید در این زمینه تلقی می‌شود که به کشف معنای متن و لایه‌های زیرین متن می‌پردازد، و یکی از نظریات مهم و جدید در تحلیل گفتمان، نظریه پدام می‌باشد که مخفف عبارت لاتین (Practical Discourse Analysis metod) می‌باشد و بر پایه‌ی پنج سطح تحلیلی «سطح-سطح، عمق-سطح، سطح-عمق، عمق-عمق(عمیق) و عمیق‌تر» طراحی شده است. در این مقاله با استفاده از روش عملیاتی تحلیل گفتمان پدام، رمان در این 5 سطح فوق بررسی شده است که در هر مرحله، معنا نقش اساسی و اصلی را در انتقال از یک سطح به سطح دیگر بر عهده دارد. در نهایت آنچه که در تحلیل این رمان حاصل شده است، محصول تعامل معنایی، تداخل معنایی، میان رشته‌ای معنایی و تحولات معنایی بین سطوح مختلف می‌باشد.