الگوی توزیع زمانی گورستان های پشتکوه در دوران مفرغ و آهن
نویسندگان
1 استادیار گروه باستان شناسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران.
doi
10.22084/nb.2022.23206.2256چکیده
هیأت باستانشناسی بلژیکی یافتههای مهمی در مورد دوران مفرغ و آهن پشتکوه کشف نمود که منتج به ترسیم چارچوب گاهنگاری و شناخت آئینهای تدفین دوران مفرغ و آهن پشتکوه شد. با اینحال، مسألۀ مهمی که باید موردتوجه قرار گیرد این است که هیأت مذکور صرفاً درپی کشف و مطالعۀ گورستانها بود و هیچ محوطۀ استقراری موردمطالعه قرار نگرفت. از سوی دیگر، گورستانها اغلب بهشکل اتفاقی یا در جریان بررسیهای پراکنده شناسایی شدهاند و هیچگاه بررسی باستانشناسی هدفمندی در راستای تبیین روند و کیفیت شکلگیری گورستانها و نیز وضعیت توالی فرهنگی پشتکوه انجام نگرفت. هدف این پژوهش تبیین شکل توزیع زمانی گورستانهای دوران مفرغ و آهن و نیز معرفی وضعیت توالی فرهنگی پشتکوه در این دوران است. پژوهش حاضر درپی پاسخ به پرسشهای پیشِرو است؛ شکل توزیع زمانی گورستانهای پشتکوه در دوران مفرغ و آهن چگونه است؟ روند شکلگیری گورستانهای مذکور بهطور متوالی تداوم داشته یا در این روند وقفههایی رخ داده است؟ وضعیت توالی فرهنگی پشتکوه در دوران مفرغ و آهن چگونه است؟ مفروض است، میتوان با انجام بررسی باستانشناسی هدفمند، به چارچوب مشخصی درمورد روند کمّی و کیفی شکلگیری گورستانها و نیز وضعیت توالی فرهنگی ناحیۀ شمالغرب پشتکوه دستیافت. بدینمنظور در زمستان سال 1394 ه.ش. بررسی باستانشناسی در بخش چوار در حوزۀ شمالغرب پشتکوه انجام گرفت؛ در نتیجه، مشخص شد که گورستانها در دو بازۀ زمانی توزیع شدهاند، یکی گورستانهای دورۀ مفرغ قدیم که در طول هزارۀ سوم پیشازمیلاد شکلگرفتهاند و دیگری گورستانهای دورۀ آهن که در تمام این دوره دیده میشوند. در دو قرن متأخر هزارۀ سوم پیشازمیلاد و دوران مفرغ میانه و جدید روند شکلگیری گورستانها از رونق افتاد، اما دو محوطۀ استقراری مربوط به این دوران در پشتکوه شناسایی شد که در کنار مسیرهای رودخانهای شکلگرفتهاند. در دورۀ آهن جدید تعداد گورستانهای پشتکوه به چندین برابر افزایش یافت.
