جاماسب و تأمّلی بر ادبیّات و اندیشه‌های مکاشفه‌ای و پیش‌گویانه

نویسندگان
doi
10.22103/jis.2016.1552
چکیده

جاماسب، وزیر شاه گشتاسب کیانی، به سبب دانایی و به ویژه پیشگویی‌‌هایش، جایگاه خاصی در میان برخی مورّخین و اندیشمندان ایران و جهان دارد و نام و اندیشه‌های او به همراه ویژگی‌هایش چون حکمت و خردمندی، در نوشته‌های تاریخی و ادبی پهلوی، فارسی، عربی و غربی بسیاری در دوران قدیم و جدید راه یافته و آثار متعدِّدی به او نسبت داده می‌شوند. بیشتر نوشته‌ها، روایت‌های نسبتاً مشابهی از وی بیان می‌دارند و به غیر از دانایی و خردمندی، او را یک پیشگو می‌خوانند که بسیاری از وقایع جهان را تا آینده‌های دور، پیش‌بینی نموده‌است. این مقاله ضمن بررسی اندیشه‌ها و جایگاه ادبی، تاریخی، سیاسی و مذهبی جاماسب، بیشتر در صدد پاسخ‌گویی به این پرسش می‌باشد که آیا وی آن چنان که بسیاری معتقدند، توانایی پیشگویی آینده را داشته‌است؟ و یا این که در این باره، به جای تاریخ‌نگاری، صرفاً نوعی تاریخ‌سازی مانند بسیاری از آثار و وقایع تاریخی دیگر صورت پذیرفته‌است؟