بازتاب سنّت و فرهنگ ایرانیان در شعر عصر عباسی
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات عرب دانشگاه کاشان
2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد دانشگاه کاشان
doi
10.22103/jis.2016.1504چکیده
با روی کار آمدن بنی عباس و حضور ایرانیان در ساختار اداری حکومت آنان، شالودۀ یک جنبش فراگیر فرهنگی- ادبی، پیریزی شد. در عصر نوسازی ادبی سنتهای ادبی، اجتماعی و آثار فکر ایرانی در رأس فرهنگهایی قرار دارد که در زبان و فرهنگ عربی تأثیرگذار است. تجلّی و ظهور سنّت و فرهنگ ایرانی در شعر شاعرانی همچون «ابونواس» در عصر عباسی اول و «ابن رومی» و «ابن معتز» در عصر عباسی دوم به گونهای است که در تاریخ نقطۀ عطفی ایجاد کرد و اشعاری را پدید آورد که در هیچ دورهای از تاریخ ادبیات عرب سابقهای نداشت. ترانههای عاشقانه و بادهسرایی مهمترین بنمایههایی هستند که جولانگاه این شاعران برای انتقال سنّت و فرهنگهای ایرانی قرار میگیرد. عباسیان تحت تأثیر فرهنگ ایرانی همچون پادشاهان ساسانی شیفتۀ تجمّلات و تشریفات شدند. بازتاب این روحیۀ اشرافیگری در شعر شاعران عصر عباسی دوم بهویژه «ابن معتز» به وضوح دیده میشود. جشنهای باستانی به سبب برخواستن از فرهنگ کهن ایران و بهرهمندی از شاخصهای مثبت خود به درون دربار عباسی راه یافت و با ایجاد زمینه برای ادیبان عصر عباسی توانست در بسیاری از آثار ادبی این دوره، تأثیر فراوانی بگذارد. آگاهی و اشراف به فرهنگ و سنّتهای ایرانیان به شاعران تازی چنان تشخّص ادبی میداد که سبب شد سنّتهای ادبی و اجتماعی و آثار فکر ایرانی در رأس فرهنگهای تأثیرگذار در زبان و فرهنگ عربی قرار گیرد. .