نسخه‌شناسی آثار کاتبان کرمانی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد تاریخ تشیع

2 استادیار دانشگاه پیام نور مرکز قم

3 استادیار دانشگاه پیام نور مرکز قم

doi
10.22103/jis.2016.1505
چکیده

    نسخ خطی از مهمترین دستاوردهای تاریخی بشر در جهت رشد و تکامل علوم از گذشته تا به حال بوده‌اند؛ به نحوی که می‌توان آنها را مهم­ترین میراث مکتوب قلمداد نمود. کاتبان در حفظ و انتقال این دستاورد نقشی غیر قابل انکار دارند. متأسّفانه تاکنون در مورد این طبقه فرهنگی پژوهش درخور شأنی انجام ­ست. مهمترین شاخصه‌های نسخه‌شناسی که مربوط به کاتبان می شوند عبارتند از: نام و اثر کاتب، خط و تاریخ کتابت، محل کتابت و نگهداری اثر. این پژوهش بر آن است. علاوه بر معرفی نام و آثار کاتبان کرمانی، اشاراتی تحلیلی به مهمترین شاخصه­های نسخه‌شناسی مرتبط با ایشان داشته­باشد. نتایج این تحقیق حاکی است موضوع علوم دینی حائز بیشترین فراوانی است که با خطوط نستعلیق و نسخ به رشته تحریر درآمده­­است. به علاوه قرن سیزدهم  هـ.‌ق. بیشترین تعداد کاتب را داشته که دلیل آن می‌تواند ظهور صنعت کاغذسازی و ارتقای سهولت کتابت تلقّی گردد. همچنین نتایج این تحقیق در زمینه محل نگهداری نسخ با سایر تحقیقات همخوانی دارد و بیشترین تعداد نسخ در مهم­ترین کتابخانه‌های ایران، یعنی دانشگاه تهران، کتابخانه مرعشی،  کتابخانه مجلس و کتابخانه ملک موجود هستند. محل کتابت بیانگر پراکندگی جغرافیایی کاتبان و محل سکونت ایشان حداقل در زمان کتابت می‌باشد.