فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سطح زیادی از اکوسیستم‌های مرتعی، در نتیجه چرای مفرط و پیوسته دام‌های اهلی، در حـال تخریـب هـستند و وضعیت پوشش گیاهی و خاک آنها رضایت بخش نیست. پژوهش حاضر، به بررسی تغییرات کیفیت فیزیکی- هیدرولیکی خاک در سطوح مختلف مدیریتی (شامل قرق یک‌ساله، چرای با شدت کم و چرای با شدت زیاد)، در سه مکان از درمنه‌زارهای کوهستانی رابر-استان کرمان، می‌پردازد. برای این منظور در فصل رویش 1396، 30 نمونه خاک از افق سطحی با سه تکرار، از هر مکان برداشت و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خـاک (بافت، چگالی ظاهری، کربن آلی، هدایت الکتریکی، MWD، هدایت هیدرولیکی اشباع، ظرفیت رطوبتی اشباع، ظرفیت جذب آب خاک و شاخص فرسایش‌پذیری خاک) اندازه‌گیری شد. مقایسه مقادیر شاخصه‌ها نسبت به حد بحرانی آنها در جدول‌های استاندارد و در نظر گرفتن، پتانسیل منطقه و وضعیت آب ‌و‌هوایی، نسبت به نوع و سطح حفاظت در آنها، تصمیم گرفته شد. بر مبنای نتایج، مدیریت‌های چرای اعمال شده اثر قابل توجهی بر شاخص‌های مذکور داشته به‌نحوی که تیمار چرای شدید، باعث افزایش 23/07 و 12/3 درصد (0/05<p) هدایت الکتریکی به ترتیب نسبت به تیمار قرق و چرای کم شد. کربن آلی در تیمار قرق، از 0/658 درصد به 0/491 و 0/464 درصد به ترتیب در تیمارهای چرای کم و چرای شدید کاهش یافت. همچنین کاهش معنی‌دار (0/01<p) میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها در اثر مدیریت‌های چرا نسبت به تیمار قرق مشاهده شد. از دیدگاه فیزیکی- هیدرولیکی، اعمال مدیریت چرای کم و چرای شدید، باعث کاهش 26/15 و 32/25 درصدی هدایت هیدرولیکی اشباع نسبت به مدیریت قرق شده در حالی که افزایش شدت چرا، باعث افزایش معنی‌دار (0/05<p) شاخص فرسایش پذیری خاک گردید. در مجموع، با توجه به مقایسه شاخص‌‌ها با حد استاندارد؛ اولویت حفاظت در هر یک از مکان‌های قرق، چرای شدت کم و چرای شدت زیاد؛ به‌ترتیب، عدم نیاز به حفاظت، حفاظت ابتدایی و حفاظت کامل می‌باشد.