واکاوی ساختار روایتی رمان «الحب تحت المطر» بر اساس الگوی گریماس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی ره

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه بین المللی امام خمینی ره

doi
10.22034/mcal.2024.20781.2347
چکیده

گریماس به عنوان یکی از مشهورترین نظریه‌پردازان روایت‌شناسی ساختارگرا، یک الگوی کامل پیرامون ساختار کلی روایت با عنوان «الگوی کنشی و زنجیره‌های روایتی» به منظور ارزیابی هر اثر روائی متناسب با ساختار روائی خاص ارائه کرده است که این الگو قابلیت انطباق بر تمامی رمان‌ها دارد. در همین راستا، این پژوهش بر آن است تا با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و الگوی مذکور، به تحلیل رمان «الحب تحت المطر» اثر نجیب محفوظ بپردازد. بدین ترتیب که پس از استخراج و دسته‌بندی موقعیت‌های روائی موجود در رمان، هر موقعیت مطابق با شش نقش اصلی (کنش‌گزار یا فرستنده، کنش‌گر اصلی یا فاعل، هدف، کنش‌یار، کنش‌پذیر یا دریافت‌کننده و ضد کنشگر) بر مبنای الگوی گریماس مورد بررسی قرار گرفت و سپس گزاره های روایی (وصفی، وجهی و متعدی) و زنجیره‌های روایی (اجرایی، پیمانی و انفصالی) مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد؛ ساختار کلی رمان الحب تحت المطر در پنج موقعیت اصلی قابل خلاصه است که حوادث در این موقعیت‌ها بر اساس زمان خطی و به صورت زنجیره‌‌وار رخ می‌دهند. شخصیت‌ها نیز متناسب با اصول و مبانی کلی الگوی کنشی گریماس به ویژه در کنش‌های شش‌گانه ایفای نقش می‌کنند. همچنین تمامی مؤلفه‌های مربوط به زنجیره‌ها و گزاره‌های روایی گریماس در رمان مذکور نمود داشته است.