فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دورۀ شاهنشاهی «هرمزد چهارم» ساسانی (579-590م.) را باید دوره‌ای پر از جنگ و درگیری با سایر دولت‌ها و اقوام همسایه دانست. در اینجا سکه‌ها را می‌توان سندی ارزشمند در داده‌های باستان‌شناختی دانست که مانند متون با هدف خوانش مجدد ایجاد نشده‌اند؛ از این‌رو، تجزیۀ عنصری سکه‌های این دوره، به‌خصوص با استفاده از شیوۀ دقیق و غیرمخرب پیکسی، می‌تواند اطلاعات ارزشمندی دربارۀ شرایط سیاسی-اقتصادی در اختیار گذارد تا تحلیل بهتری از شرایط آن عصر ارائه گردد. از آنجا که شهر بیشاپور، شهری مهم و با ثبات در آن عصر است و یکی از فعال‌ترین ضرابخانه‌ها در آن قرار داشته، به‌عنوان نمونه در این پژوهش انتخاب گردید. سکه‌های هرمزد چهارم، ضرب بیشاپور در 10 سال مختلف به ضرب رسیده؛ به‌همین دلیل از هر تاریخ تعداد دو سکه برای آزمایش انتخاب گردید و علاوه‌بر آن نیز تعداد دو سکه از «خسرو اول» (531-579م.) و دو سکه از «خسرو دوم» (591-628م.) نیز به جهت مقایسه، بدان افزوده شد. پرسش‌های اصلی این پژوهش عبارتنداز: 1- تجزیۀ عنصری سکه‌های هرمزد چهارم ضرب بیشاپور، چه تحلیلی از ساختار عنصری سکه‌ها ارائه می‌دهد؟ 2- قدرت اقتصادی و سیاست‌های پولی دورۀ هرمزد چهارم در مقایسه با دوران خسرو اول و خسرو دوم با تکیه‌بر سکه‌های ضرب بیشاپور، چگونه بوده است؟ در نتیجه مشخص گردید که مقدار میانگین خلوص نقرۀ این سکه‌ها 95.25% بوده و مقدار 3.08% مس جهت عیار نمودن به فلز سکه‌ها افزوده شده و هم‌چنین با توجه به‌وجود عنصر سرب (0.05%) و طلا (0.90%) در این سکه‌ها مشخص نمود که معادن نقرۀ مورداستفاده، درواقع معادن سرب و از نوع سروزیت1 بوده است. علاوه‌بر آن، پایین‌تر بودن خلوص نقره، بالا بودن مقدار مس و بیشتر بودن تنوع عنصری سکه‌های هرمزد چهارم، نشان‌داد که کیفیت سکه‌های آن دوره از سکه‌های دوران خسرو اول و خسرو دوم پایین‌تر بوده است.