تاریخی‌نگری در فرایند اجتهاد با تأکید بر روش اجتهادی و شیوه مقارنه‌ای آیت‌الله بروجردی

نویسندگان

1 استادیار گروه فلسفه و عرفان اسلامی دانشگاه مذاهب اسلامی

2 دکترای فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مذاهب اسلامی

3 دانشیار دانشگاه تهران

doi
چکیده

تاریخی‌نگری یکی از روشهای فهم متون دینی است. در این روش هر فهمی از این متون باید تحت تأثیر زمینه­‌های متن در دوره صدور آن بررسی شود. آیت­‌الله بروجردی در روش اجتهادی خود اهتمام ویژه­‌ای به تاریخی­‌نگری داشته و به­‌نظر می­‌رسد یکی از مواردی که برداشتهای روایی وی را استوار می­‌کند، رویکرد تاریخی­‌نگری به شرایط صدور روایات و ریشه­‌یابی تاریخی مسائل خلافی باشد و از رهگذر این نگاه تاریخی، وی به توانمندی بی­‌نظیر در تفسیر و توجیه روایات دست یافته بود، لذا می­‌توان ایشان را صاحب «سبک خاص و مستقل در نحوه اجتهاد با رویکرد مقارنه­‌ای» نامید. در این نوشتار بر آنیم تا با معرفی مختصر روش اجتهادی این فقیه برجسته به بیان جایگاه تاریخی­‌نگری در فرایند اجتهاد ایشان و خصوصیات آن در سه حوزه اصولی، حدیثی و رجالی و همین­‌طور فقهی بپردازیم و اثبات نماییم توجه به این مؤلفه مانع بحثهای انتزاعی در اجتهاد شده و به دلیل ارائه تفسیری واقع­‌گرایانه از روایات، میزان وثوق به مراد معصوم را به نحو چشمگیری افزایش خواهد داد.