فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش دوگانه هوش مصنوعی در پایداری محیط‌زیست از طریق تحلیل اثرات سه مؤلفه بهره‌وری منابع مبتنی بر هوش مصنوعی، مصرف انرژی مرتبط با هوش مصنوعی و نظارت محیط‌زیستی هوشمند بر کاهش پسماندهای ساختمانی و تخریب در کلان‌شهر اصفهان است. این مطالعه با توجه به نبود یک مدل تجربی یکپارچه در ادبیات پژوهشی، به‌دنبال توسعه و آزمون چارچوبی جامع برای تبیین سازوکارهای اثرگذاری هوش مصنوعی در مدیریت پسماند ساختمانی است.روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و مبتنی بر رویکرد کمّی است. داده‌ها از طریق پرسش‌نامه ساختاریافته پنج‌درجه‌ای لیکرت جمع‌آوری شد و 233 نفر از کارشناسان سازمان مدیریت پسماند شهرداری، پیمانکاران مجاز حمل و بازیافت نخاله، و مهندسان شاغل در شرکت‌های ساختمانی و محیط‌زیستی در شهر اصفهان در مطالعه شرکت کردند. ارزیابی پایایی و روایی سازه‌ها با استفاده از مدل اندازه‌گیری انجام شد و مدل ساختاری با بهره‌گیری از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) مورد تحلیل قرار گرفت. چهار فرضیه برای بررسی مسیرهای مستقیم مثبت و منفی اثر هوش مصنوعی بر کاهش پسماند ساختمانی آزمون شد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که بهره‌وری منابع مبتنی بر هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر کاهش پسماند ساختمانی دارد (β = 0.48، p < 0.001) و نظارت محیط‌زیستی هوشمند قوی‌ترین اثر مثبت را بر بهبود عملکرد محیط‌زیستی ایفا می‌کند (β = 0.52، p < 0.001). در مقابل، مصرف انرژی مرتبط با هوش مصنوعی اثر منفی و معناداری بر شاخص‌های پایداری دارد (β = −0.28، p < 0.05) که بیانگر هزینه محیط‌زیستی بالای توان محاسباتی سیستم‌های هوشمند است. همچنین براساس نتایج بدست آمده، ادغام هوش مصنوعی در فرآیندهای صنعتی موجب کاهش اتلاف منابع و بهبود کارایی عملیاتی شد (β = 0.45، p < 0.001).نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند از طریق بهبود مدیریت منابع و تقویت نظارت محیط‌زیستی لحظه‌ای، نقش مؤثری در کاهش پسماند ساختمانی ایفا کند؛ با این حال، مصرف انرژی بالا در مدل‌های هوش مصنوعی یکی از چالش‌های مهم در دستیابی به مزایای محیط‌زیستی خالص است. توسعه مدل‌های کم‌مصرف، بهره‌گیری از انرژی‌های تجدیدپذیر و به‌کارگیری هوش مصنوعی مسئولانه از الزامات اصلی برای ایجاد توازن میان منافع و هزینه‌های محیط‌زیستی است. مدل ارائه ‌شده می‌تواند به‌عنوان یک چارچوب تجربی معتبر برای سیاست‌گذاران و مدیران شهری در جهت ارتقای سیستم‌های هوشمند مدیریت پسماند ساختمانی به‌کار گرفته شود.