فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر سه مقیاس متفاوت پارک‌های شهری بر الگوهای استفادة شهروندان، فعالیت‌های تفریحی و جذب گردشگران، با تأکید بر تفاوت‌های جنسیتی، در مناطق 9 و 11 شهر مشهد انجام شد. در این راستا، تلاش شد نقش پارک‌های کوچک، متوسط و بزرگ در ابعاد اجتماعی، محیط‌زیستی و اقتصادی زندگی شهروندان با نگاهی جامع ارزیابی گردد و تصویری روشن از نحوة تعامل شهروندان با فضاهای سبز ارائه شود. همچنین این مطالعه بررسی می‌کند که چگونه مقیاس پارک‌ها می‌تواند در شکل‌دهی به رفتارهای تفریحی و میزان مشارکت اجتماعی مؤثر باشد.روش پژوهش: روش تحقیق مبتنی بر پیمایش میدانی بود. ابتدا حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران تعیین شد و در نهایت ۳۸۴ پرسش‌نامه نیمه ‌ساختار یافته در میان شهروندان توزیع گردید. داده‌ها در چهار بخش اصلی شامل اطلاعات جمعیت‌شناختی، میزان و الگوهای استفاده از پارک‌ها، ادراک افراد از ویژگی‌های محیطی و طراحی پارک‌ها و نوع مشارکت در فعالیت‌های تفریحی و گردشگری گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با مجموعه‌ای از آزمون‌های آماری پارامتریک و ناپارامتریک شامل تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA)، آزمون تعقیبی توکی، تحلیل دو عاملی و آزمون من- ویتنی در نرم‌افزارهای SPSS و R انجام شد تا دقت و قابلیت اعتماد نتایج تضمین گردد.یافته‌ها: نتایج نشان داد که مقیاس پارک‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان جذابیت و نوع استفادة شهروندان دارد. پارک‌های متوسط به‌واسطة نزدیکی به محل سکونت، امنیت و دسترسی آسان، بیشترین جذابیت را داشتند. پارک‌های بزرگ به دلیل کارکردهای اجتماعی، محیط‌زیستی و اقتصادی، بیشترین نقش را در جذب گردشگر ایفا کردند. پارک‌های کوچک بیشتر برای استفادة روزمره و بازی کودکان مورد توجه قرار گرفتند. تحلیل جنسیتی نشان داد تفاوت معناداری در ادراک ویژگی‌ها و نوع فعالیت‌ها بین زنان و مردان وجود ندارد، اما زنان امنیت و بازی کودکان را مهم‌تر دانسته‌اند و مردان به نزدیکی و مناظر طبیعی توجه بیشتری داشته‌اند. در حوزه فعالیت‌ها، پیاده‌روی در پارک‌های بزرگ و متوسط و بازی کودکان در پارک‌های کوچک بیشترین اولویت را داشت. در زمینة جذب گردشگران، ۸۳ درصد از پاسخگویان، پارک‌های بزرگ را ترجیح دادند و آن‌ها را واجد بیشترین مزیت‌های محیط‌زیستی، اجتماعی، اقتصادی و زیبایی‌شناختی دانستند.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که مقیاس پارک‌ها، همراه با عوامل محیطی مانند امنیت، دسترسی، طراحی و پاکیزگی و نیز زمینه‌های اجتماعی– فرهنگی، نقش مهمی در میزان استفادة شهروندان و جذب گردشگران دارد. این یافته‌ها می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی کارآمد فضاهای سبز شهری با مقیاس‌های مختلف و تحقق توسعه پایدار شهری باشد.