بررسی تأثیرات آلودگی محیط زیستی نمای آجری و کامپوزیت (مطالعه موردی: ساختمانی مسکونی در شهر تبریز)
نویسندگان
1 گروه مهندسی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2 گروه مهندسی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
3 گروه ساختمان، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
4 گروه طراحی صنعتی، دانشکده طراحی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22059/jes.2025.404057.1008644چکیده
هدف: امروزه آلایندههای محیطزیستی از مهمترین مشکلات زندگی بشر به شمار میرود که یکی از بخشهای تولیدکننده آن، صنعت ساختمان میباشد. استخراج مواد اولیه، تولید محصولات، حملونقل مصالح و بسیاری مسائل دیگر که عمدتاً به مصالح ساختمانی مربوط میشوند، دارای اثرات مخرب و جبرانناپذیری برای محیطزیست هستند؛ بنابراین توسعه و استفاده از مصالح سبز و روشهای ساختوساز پایدار دارای اهمیت زیادی میباشد.روش پژوهش: از آنجایی که یکی از بخشهای مهم در فرایند ساخت یک ساختمان، نمای آن است، در این پژوهش با انتخاب دو نمای رایج آجری و کامپوزیت در شهر تبریز و طبق تحقیقات و بررسیهای میدانی، به بررسی و محاسبات آلودگی ایجاد شده آنها در بخش پیشتولید، تولید، حملونقل و مرگ محصول با استفاده از معیارهای روش اکولایزر پرداخته شد. ابتدا مقدار مصالح بهکار رفته در هر نما بهدست آمد و با شاخص آلودگی mpt، مقدار آلودگی هر نما محاسبه و با هم مقایسه گردید.یافتهها: طبق محاسبات انجام شده، نمای آجری آلودگی کمتری نسبت به نمای کامپوزیت تولید کرد؛ بنابراین بین این دو نمونة مورد مطالعه، نمای آجری نمای مناسبتری برای شهر تبریز است. در ادامه پژوهش، به بهینهسازی نمای آجری با آلودگی کمتر با استفاده از مصالح جایگزین با شاخصههای پایینتر و همچنین مصالح بازیافتی پرداخته شد تا نما به بهترین حالت ممکن استفاده شود. با بهکارگیری روشهای بهینهسازی در فرایند تولید و حملونقل مصالح، میتوان میزان آلایندگی نمای آجری را تا حدود ۷۰ درصد کاهش داد.نتیجهگیری: با استفاده از این روش محاسبات میتوان بهترین نما را انتخاب کرد که علاوه بر در دسترس بودن آن، به محیطزیست آسیب کمتری برساند. این نتایج نشان داد که انتخاب مصالح ساختمانی با آلایندگی کمتر و اجرای برنامههای بهینهسازی میتواند نقش مهمی در کاهش اثرات منفی بر محیطزیست و توسعه ساختمانهای پایدار ایفا کند. همچنین مواردی مانند حملونقل مصالح و لوازم موردنیاز که بهعنوان یک عامل پنهان در محاسبات میزان آلایندگی صنعت ساختمان است، نیز در این امر حائز اهمیت است و باید در محاسبات در نظر گرفته شود. یکی از نکاتی که از یافتههای این پژوهش به شمار میرود این است که قبل از تصمیمگیری نهایی در طراحی و اجرای پروژههای ساختمانی، اثرات محیطزیستی مصالح مورد بررسی قرار گیرد تا علاوه بر کاهش آلودگی، هزینهها و مصرف منابع نیز کنترل شود. بهطورکلی، این تحقیق گام مفیدی در جهت ساختوساز سبز و کاهش اثرات محیطزیستی در سطح شهری است.
