فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: مواد آلی رنگی محلول (CDOM) با منشأ زمینی نقش حیاتی در چرخه‌های بیوژئوشیمیایی کربن، نیتروژن و فسفر در مناطق ساحلی ایفا می‌کند. این مؤلفه تأثیر قابل توجهی بر کیفیت آب و خدمات اکوسیستمی دارد، زیرا بر نفوذ نور تأثیر می‌گذارد. علی‌رغم اهمیت CDOM در اکوسیستم‌های ساحلی، بیشتر مطالعات جهانی عمدتاً به تکنیک‌های سنجش از دور تکیه کرده‌اند. با این حال، سنجش از دور به تنهایی نمی‌تواند تغییرات مکانی و زمانی CDOM را به طور کامل بازتاب نماید، بنابراین اندازه‌گیری‌های میدانی در محل برای ارزیابی‌های دقیق ضروری هستند. در ایران تاکنون پایش مداوم و پیوسته بر CDOM در آب‌های ساحلی به طور عمده نادیده گرفته شده است.روش‌شناسی: در این مطالعه با استفاده از دستگاه سنجش رسانایی، دما، عمق (CTD) با انجام نمونه‌برداری میدانی از محدوده صنعتی پارس جنوبی و پارک ملی دریایی نایبند به بررسی مواد آلی محلول رنگی پرداخته شد. برای سهولت در تحلیل نتایج، منطقه به چهار بخش نایبند، منطقه صنعتی، بنود و جنگل‌های مانگرو تقسیم‌بندی شد. هر بخش بر اساس اهمیت اکولوژیکی و احتمال قرار گرفتن در معرض منابع مختلف CDOM انتخاب گردید.یافته‌ها: از تعداد 144ایستگاه مورد بررسی در فصول زمستان ۱۴۰۱ و بهار ۱۴۰۲ از نظر میانگین مواد آلی محلول رنگی، به ترتیب مناطق جنگل‌های مانگرو، نایبند دارای بیشترین غلظت CDOM بود. میانگین حداکثری مقدار CDOM در جنگل‌های مانگرو در فصل بهار ppb 6.27 و در زمستان ppb 3.84 ‌برآورد شد. در نایبند نیز به ترتیب در فصل بهار ppb 1.35 و در زمستان ppb 7.55  تعیین گردید. به طورکلی نتایج بیانگر غلظت بیشتر مواد آلی محلول رنگی در سواحل و در لایه سطحی آب است.نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهند که فعالیت‌های انسانی، به‌ویژه تخلیه فاضلاب‌های صنعتی و شهری، نقش عمده‌ای در تغییر سطوح CDOM در آب‌های ساحلی ایفا می‌کنند. همچنین، تخلیه آب‌های زیرزمینی زیر دریایی(SGD)  به‌عنوان یک عامل قابل توجه در نظر گرفته شد، به‌ویژه در مناطقی با غلظت بالای CDOM مانند نایبند و جنگل‌های مانگرو تعامل میان عوامل طبیعی، انسان‌ساخت و پیچیدگی‌های دینامیک CDOM در محیط‌های ساحلی را به‌خوبی نمایان می‌سازد.