فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مبحث میدان‌های معنایی و بافت از زیر‌مجموعه‌های علم معناشناسی است. میدان‌های معنایی به مجموعه واژگان همگرا در فراگرد متن گفته می‌شود که ذیل واژه‌ای فراگیر گرد می‌آیند و از این طریق، شبکه‌ای از معنا را پدید می‌آورند؛ نظریۀ بافت نیز ناظر به دگردیسی و انعطاف معنایی واژگان و چگونگی کاربرد آنها در موقعیت‌های مختلف و زاییده‌شدن معنا به واسطۀ انواع ترکیب‌ها و کاربردهاست. این دو نظریه می‌توانند رهیافتی مناسب برای واکاوی مقاصد ادیبان قلمداد شوند. لذا با عنایت به آن، پژوهش حاضر به شیوۀ توصیفی- تحلیلی به دنبال خوانش جهان‌بینی بدر شاکر سیّاب و کشف مفاهیم نهفته در شعر «فی السوق القدیم» بوده‌است. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که نظریه میدان‌های معنایی، واژگان این شعر را به طور هدفمند در هندسه‌های معنایی گوناگون دسته‌بندی کرده و این دسته‌ها نگاه نوستالژیک شاعر را به صورت مماس با یکدیگر بیان کرده‌اند؛ نظریه بافت نیز با عنایت به دگردیسی و تعمیم معنایی واژگان با توجه به فضای عاطفی این شعر و حالات درونی شاعر، علاوه بر اثبات و تأیید مفاهیم نوستالژیکِ استنباط‌شده از طریق میدان‌های معنایی، نمادهای دیگری از جهان‌بینی و اندیشۀ شاعر را در بافت‌های زبانی و عاطفی روشن نموده است؛ ضمن آن که از ترکیب واحدهای واژگانی هر یک از مفاهیم مستخرج از شعر نظیر احساس غربت، اندوه، نفرت از تزاحم، سرگشتی و عشق به میهن، این هستۀ معنایی و مفهوم شاعرانه حاصل گردید که "غربت به غم می‌اندازد و سرگشته و گوشه‌گیر می‌کند و تنها راه نجات و حیات، عشق است".