فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: با توجه به این‌‌که برنج منبع غذایی مهمی برای انسان است، لازم است پایش آلودگی‌‌های موجود در این محصول جهت حفظ سلامت مصرف‌‌کنندگان صورت گیرد. بر این اساس، با توجه به گسترش اراضی وسیع برنج‌‌کاری در مناطق مختلف رامهرمز، تعیین ارزیابی ریسک سلامت افراد ناشی از تجمع میزان فلزات سنگین Cd، Pb، Zn و Fe در آب و گیاه برنج ضروری است.روش پژوهش: برای تعیین غلظت فلزات سنگین، از هر یک از منابع آبیاری شامل چاه، چشمه و رودخانه و همچنین محصول برنج وابسته به هر منبع به صورت جداگانه، سه نمونه ترکیبی گرفته شد. در ادامه، تمامی نمونه‌‌های آب توسط اسید نیتریک 65 درصد و برنج جمع‌‌آوری شده با کمک اسید پرکلریک 70 درصد، اسید سولفوریک و اسید نیتریک 70 درصد هضم شدند و سپس توسط دستگاه جذب اتمی مورد آنالیز قرار گرفتند. برای تعیین تأثیر فلزات سنگین بر سلامت مصرف‌‌کننده از شاخص مخاطره سلامت استفاده شد.یافته‌‌ها: نتایج نشان داد که بالاترین میانگین غلظت فلزات سنگین کادمیوم (049/0)، سرب (149/0)، روی (304/0) و آهن (150/76) (mg/L) مربوط به آب رودخانه است. بین فلز کادمیوم در آب چاه و رودخانه نسبت به میزان استاندارد سازمان بهداشت جهانی (mg/L 01/0) در سطح 01/0>p اختلاف معنی‌‌دار و برای این فلز در آب چشمه و چاه نسبت به میزان استاندارد سازمان بهداشت جهانی در سطح 05/0>p نیز اختلاف معنی‌‌دار است. بین فلز سرب در آب چشمه و رودخانه نسبت به میزان استاندارد سازمان بهداشت جهانی (mg/L 05/0) و فلز روی در آب چاه، چشمه و رودخانه نسبت به میزان استاندارد سازمان بهداشت جهانی (mg/L 5) در سطح 01/0>p اختلاف معنی‌‌دار وجود دارد. همچنین، بین فلز آهن در آب این سه منبع آبی نسبت به میزان استاندارد سازمان بهداشت جهانی در سطح 05/0>p اختلاف معنی‌‌دار می‌‌باشد. به تبع آن بالاترین میانگین غلظت این فلزات در محصول برنج آبیاری شده توسط آب رودخانه به میزان کادمیوم (0030/0)، سرب (279/0)، روی (963/0) و آهن (25/317) (mg/kg) تعیین شد. نتایج حاصل از تعیین شاخص مخاطره سلامت نشان داد که شاخص سلامت عنصر سرب برای کودکان در تمامی نمونه‌‌ها، بیشتر از یک است و برای مصرف، خطرناک تشخیص داده شد.نتیجه‌‌گیری: بر اساس نتایج به دست آمده در این پژوهش، دلیل اصلی بالا بودن غلظت این فلزات، ورود پساب‌‌های اراضی کشاورزی و صنایع مختلف اطراف به منابع آبی در منطقه است. لذا با توجه به وجود برخی فلزات سنگین در محصول برنج و بالا بودن شاخص مخاطره سلامت، مصرف آن به‌‌ویژه برای کودکان باید محدود شود.