بررسی کیفیت آبهای سطحی ایستگاههای هیدرومتری محدوده مطالعاتی سد سرنی شهرستان میناب برای مصارف مختلف با استفاده از نرم افزار Aq.QA
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jes.2025.372054.1008479چکیده
هدف: این پژوهش به بررسی کیفیت شیمیایی آب در ایستگاه های هیدرومتری سد سرنی در جنوب شرقی شهرستان میناب به منظور مصارف کشاورزی، شرب و صنعت با استفاده از نرم افزار Aq.QA می پردازد. و از طرفی درصد کاتیونها، آنیونها به روشهای کمی، آماری و گرافیکی مورد بررسی قرار گرفته است.روش: در این مطالعه از داده های موجود در ایستگاه های هیدرومتری کلات رستم، میناب، مازابی، برنطین، جغین، گرو، آبنما، شمیل، آبمقسم و جومحله در مسیر سد سرنی استفاده شده است و 11 پارامتر مختلف شیمیایی آب شامل هدایت الکتریکی، اسیدیته، سختی، کلر، بیکربنات، سولفات، سدیم، پتاسیم، منیزیم، نسبت جذب سدیم و درصد سدیم در آزمایشگاه کنترل کیفیت شرکت آب منطقه ای هرمزگان تعیین گردیده است و برای رسم نمودارهای ویلکاکس، شولر، پاپیر از نرم افزار Aq.QA استفاده شده است. به منظور ارزیابی کیفیت آب در صنعت از شاخص های لانژلیه (LSI) و شاخص پایداری رایزنر (RSI) استفاده شد. شاخص LSI و RSI توسط نرم افزار Calculator LSI and RSI محاسبه شده است. یافته ها: آب ایستگاه های هیدرومتری سد سرنی از نظر مصارف کشاورزی و آبیاری در کلاسهای C3S2، C4S3 و C4S4 قرار دارند و از نظر شرب در دسته خوب تا غیرقابل شرب متغیر می باشند. کیفیت آب برای مصارف صنعتی در تمامی ایستگاه ها، رسوبگذار می باشد و تیپ آب اغلب کلروه و سولفاته و رخساره آن سدیک و تیپ و رخساره آب در 60 درصد ایستگاه ها، کلروه-سدیک و 40 درصد ایستگاه ها سولفاته–سدیک است. با توجه به روابط به دست آمده، هدایت الکتریکی با یون های سدیم، کلراید، سولفات و کلسیم رابطه بسیار خوب، و با یون های منیزیم و بیکربنات رابطه مناسبی ندارد. براساس غلظت یون های اصلی موجود در آب های ایستگاه های محدوده مطالعاتی شرایط کاتیونی و آنیونی حاکم عبارت از 2+Na+> Ca2+>Mg و-Cl->SO42->HCO3 است. نتیجه گیری: علل افزایش املاح محلول و کاهش کیفیت آب برای مصارف گوناگون در ایستگاه های هیدرومتری سد سرنی، احداث بندهای خاکی در مسیر آبراهه ها، ورود زه آبهای کشاورزی بالادست ایستگاه ها، عدم مدیریت صحیح بهره برداری و خشکسالی های اخیر بوده که دبی آب رودخانه های منتهی به سد را تحت تاثیر قرار داده است.