بررسی کیفیت آب‌های سطحی ایستگاه‌های هیدرومتری محدوده مطالعاتی سد سرنی شهرستان میناب برای مصارف مختلف با استفاده از نرم افزار Aq.QA

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه زمین شناسی مهندسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/jes.2025.372054.1008479
چکیده

هدف: این پژوهش به بررسی کیفیت شیمیایی آب در ایستگاه ­های هیدرومتری سد سرنی در جنوب ­شرقی شهرستان میناب به منظور مصارف کشاورزی، شرب و صنعت با استفاده از نرم افزار Aq.QA می­ پردازد. و از طرفی درصد کاتیون­ها، آنیون­ها  به روش­های کمی، آماری و گرافیکی مورد بررسی قرار گرفته است.روش: در این مطالعه از داده ­های موجود در ایستگاه ­های هیدرومتری کلات ­رستم، میناب، مازابی، برنطین، جغین، گرو، آبنما، شمیل، آب­مقسم و جومحله در مسیر سد سرنی استفاده شده است و 11 پارامتر مختلف شیمیایی آب شامل هدایت الکتریکی، اسیدیته، سختی، کلر، بیکربنات، سولفات، سدیم، پتاسیم، منیزیم، نسبت جذب سدیم و درصد سدیم در آزمایشگاه کنترل کیفیت شرکت آب منطقه­ ای هرمزگان تعیین گردیده است و برای رسم نمودارهای ویلکاکس، شولر، پاپیر از نرم ­افزار Aq.QA استفاده شده است. به منظور ارزیابی کیفیت آب در صنعت از شاخص­ های لانژلیه (LSI) و شاخص پایداری رایزنر (RSI) استفاده شد. شاخص LSI و RSI توسط نرم افزار Calculator LSI and RSI محاسبه شده است. یافته ­ها: آب ایستگاه­ های هیدرومتری سد سرنی از نظر مصارف کشاورزی و آبیاری در کلاس­های C3S2، C4S3 و C4S4 قرار دارند و از نظر شرب در دسته خوب تا غیرقابل شرب متغیر می­ باشند. کیفیت آب برای مصارف صنعتی در تمامی ایستگاه ­ها، رسوب­گذار می ­باشد و تیپ آب اغلب کلروه و سولفاته و رخساره آن سدیک و تیپ و رخساره آب در 60 درصد ایستگاه ­ها، کلروه-سدیک و 40 درصد ایستگاه ­ها سولفاته–سدیک است. با توجه به روابط به دست آمده، هدایت الکتریکی با یون­ های سدیم، کلراید، سولفات و کلسیم رابطه بسیار خوب، و با یون­ های منیزیم و بی­کربنات رابطه مناسبی ندارد. براساس غلظت یون­ های اصلی موجود در آب ­های ایستگاه­ های محدوده مطالعاتی شرایط کاتیونی و آنیونی حاکم عبارت از  2+Na+> Ca2+>Mg  و-Cl->SO42->HCO3 است. نتیجه گیری: علل افزایش املاح محلول و کاهش کیفیت آب برای مصارف گوناگون در ایستگاه­ های هیدرومتری سد سرنی، احداث بندهای خاکی در مسیر آبراهه­  ها، ورود زه آب­های کشاورزی بالادست ایستگاه ­ها، عدم مدیریت صحیح بهره ­برداری و خشکسالی­ های اخیر  بوده که دبی آب رودخانه ­های منتهی به سد را تحت تاثیر قرار داده است.

کلیدواژه‌ها