فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در پژوهش حاضر برای بررسی تخریب پوشش گیاهی در کشور ایران از تأثیر دو شاخص دمای خاک (ST) و رطوبت خاک (SWV) بر روی شاخص پوشش گیاهی ‌نرمال ‌شده (NDVI) استفاده گردید.روش پژوهش:  شاخص ‌پوشش‌ گیاهی از تصاویر سنجنده ‌مودیس و شاخص ST و شاخص SWV از داده‌های بازکاوی ERA5 در بازه ‌زمانی 2022-2001 و قدرت‌ تفکیک ‌مکانی 10 کیلومتر در وسعت منطقه مورد مطالعه (کشور ایران) تهیه شدند. برای بررسی روند تغییرات این متغیرها از آزمون ناپارامتریک من_کندال و‌ شیب تخمین‌ گر ‌سن و برای بررسی رابطه بین شاخص پوشش ‌گیاهی و داده‌های اقلیمی از تحلیل همبستگی استفاده شد.یافته ها: نتایج حاصل از بررسی روند تغییرات بر اساس آماره Z من-کندال نشان می‌دهد که شاخص‌ NDVI در 75/81 ‌%، SWV در 09/47 % و ST در 84/75 % از مساحت کشور افزایشی بوده است. رابطه همبستگی NDVI با SWV در 49/90 % از مساحت کشور مثبت (r>0) که از این مقدار 25/42 % مثبت قوی (r>0.5)  نشان‌ داده ‌شد، این در حالی است که همبستگی NDVI با ST در 84/25 % مثبت بوده که 87/1 %  از آن مثبت قوی‌ (r>0.5) نشان داده شد. بررسی نتایج همبستگی NDVI و SWV در کاربری بوته‌زار، اراضی‌ بایر، اراضی‌ کشاورزی و مراتع طی 22 سال در ارتفاعات مختلف مثبت بوده و در کاربری جنگل این همبستگی در طبقات 1500، 2000 متر و بیشتر از ارتفاع 2000 به‌صورت منفی نمایش داده ‌شد؛ و همچنین نتایج همبستگی NDVI و ST در کاربری اراضی ‌بایر و بوته‌زار در ارتفاعات مختلف مثبت و در کاربری کشاورزی، جنگل و مراتع با افزایش ارتفاع به‌صورت منفی نمایش داده شد؛نتیجه‌گیری: طی بازه 22 ساله مورد مطالعه، پوشش گیاهی در ایران روند افزایشی داشته است. همچنین بررسی اثر‌گذاری پارامتر‌های دمای ‌خاک و رطوبت ‌خاک بر روی پوشش گیاهی نشان می‌دهد که پوشش گیاهی با رطوبت‌خاک در طبقات و کاربری های مختلف بیشترین همبستگی مثبت را داشته است. همین طور پوشش گیاهی و دمای‌خاک در طبقات ارتفاعی پایین و در بیشتر کاربری ها همبستگی منفی بیشتری داشته است. بنابراین با بررسی و تجزیه ‌و تحلیل رابطه بین شاخص پوشش‌ گیاهی با شاخص‌های دمای ‌خاک و رطوبت ‌خاک در کاربری ها و ارتفاعات مختلف می‌توان روند تخریب‌  اراضی را مورد بررسی قرارداد.