سوررئالیسم بر مبنای اندیشه ی آزاد با محوریّت مفهوم حریّت و حیرت (با نگاهی بر آراء ناقدان معاصر عرب)
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران
2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران
3 استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران
doi
10.22034/mcal.2023.17082.2181چکیده
سوررئالیسم متأثر از جنبشهای فکری رنسانس و در شاکلهی مکتبی فکری و ادبی، در پیِ یافتن معنی و حقیقت اشیاء و پدیدهها به اقتضای اندیشهی آزاد و حیرت در برابر جلوههای هستی، ناگزیر از بازبینی ابعاد وجودی خویش به عنوان مُدرِک جهان و بازتعریف مفاهیمی چون عقل، وجود و مرگ، از چارچوبهای تقلیدی در ساختار و محتوا فاصلهگرفته، به جستجوی باطن هستی و ماوراء مادّه پرداخت. در این میان، با توجّه به محدودیّت عقل و عدم قدرت انسان ـ بهطور مستقل ـ در درک و دریافت حقیقت و باطن اشیاء، ضرورت "پیوند" با مراجع و منابع "علم مطلق" در شکلگیری "نقطهی صفر" ذهن و تفکّر اصیل و پیراسته از دادههای بیرونی مطرح میگردد. سوررئالیسم در ماهیّتِ مکتبی آزادیخواه و جستجوگر حقیقت مفاهیم و پدیدهها، مبتنی بر تقلیدگریزی و خلق معانی و روابط نوین، حرکتی مؤثّر را بنا نهاد، اگرچه این رویکرد در بُعد "کشف" و درک حقیقت و باطن هستی دستاورد چندانی نداشته، امّا از این حیث که موجب رهایی فکر از دایرهی تقلید و آزادی اندیشه که نقطهی اشتراک میان عقلانیّت محض و سوررئالیسم است گردیده، انسان را در مسیر حقیقتخواهی و جستجوی معنای دقیق و عمیق مفاهیم و پیوند با مراجع اصیل ادراک که لازمهی کشف و درک حقایق است، سوق میدهد. تحقیق حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با ارائهی تعریفی صحیح از آزاداندیشی و نیز دریافتی دقیق از مواضع فکری اندیشمندان مکتب ادبی سوررئالیسم، به تبیین طرح اصیل اندیشه و اتّصال آن با ساختار سوررئالیسم، با نگاهی به آراء و نظرات ناقدان این آثار میپردازد.