سوررئالیسم بر مبنای اندیشه ی آزاد با محوریّت مفهوم حریّت و حیرت (با نگاهی بر آراء ناقدان معاصر عرب)

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران

3 استاد گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه تهران

doi
10.22034/mcal.2023.17082.2181
چکیده

سوررئالیسم متأثر از جنبش­های فکری رنسانس و در شاکله­ی مکتبی فکری و ادبی، در پیِ یافتن معنی و حقیقت اشیاء و پدیده‌ها به اقتضای اندیشه­ی آزاد و حیرت در برابر جلوه‌های هستی، ناگزیر از بازبینی ابعاد وجودی خویش به عنوان مُدرِک جهان و بازتعریف مفاهیمی چون عقل، وجود و مرگ، از چارچوب­های تقلیدی در ساختار و محتوا فاصله­گرفته، به جستجوی باطن هستی و ماوراء مادّه پرداخت. در این میان، با توجّه به محدودیّت عقل و عدم قدرت انسان ـ به­طور مستقل ـ در درک و دریافت حقیقت و باطن اشیاء، ضرورت "پیوند" با مراجع و منابع "علم مطلق" در شکل‌گیری "نقطه­ی صفر" ذهن و تفکّر اصیل و پیراسته از داده‌های بیرونی مطرح می‌گردد. سوررئالیسم در ماهیّتِ مکتبی آزادی­خواه و جستجوگر حقیقت مفاهیم و پدیده‌ها، مبتنی بر تقلیدگریزی و خلق معانی و روابط نوین، حرکتی مؤثّر را بنا نهاد، اگرچه این رویکرد در بُعد "کشف" و درک حقیقت و باطن هستی دستاورد چندانی نداشته، امّا از این حیث که موجب رهایی فکر از دایره­ی تقلید و آزادی اندیشه که نقطه­ی اشتراک میان عقلانیّت محض و سوررئالیسم است گردیده، انسان را در مسیر حقیقت‌خواهی و جستجوی معنای دقیق و عمیق مفاهیم و پیوند با مراجع اصیل ادراک که لازمه­ی کشف و درک حقایق است، سوق می‌دهد. تحقیق حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و با ارائه­ی تعریفی صحیح از آزاداندیشی و نیز دریافتی دقیق از مواضع فکری اندیشمندان مکتب ادبی سوررئالیسم، به تبیین طرح اصیل اندیشه و اتّصال آن با ساختار سوررئالیسم، با نگاهی به آراء و نظرات ناقدان این آثار می­پردازد.