ارائه مدل توسعه کمپ های طبیعت گردی مسئولانه سازگار با محیط زیست (اکوکمپ) در ایران
نویسندگان
1 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه مدیریت بازرگانی، پردیس بین المللی ارس دانشگاه تهران، جلفا، ایران
doi
10.22059/jes.2025.383911.1008543چکیده
هدف: از مهمترین ویژگیهای طبیعتگردی مسئولانه، حفاظت از محیط زیست و توجه ویژه به جوامع محلی، آداب، رسوم و فرهنگ است. در این راستا، توسعه کمپهای محیط زیستی یکی از موثرترین ابزارهایی است که ضمن حفظ و رعایت اصول اولیه طبیعتگردی مسئولانه و حفاظت از محیط زیست، نقش بسزایی در توسعه جوامع محلی و مشارکت آنها در امور گردشگری ایفا میکند. طبیعتگردی مسئولانه به منظور حفاظت از محیطزیست، فرهنگ محلی و توسعه پایدار، علاوه بر فراهم نمودن فرصتهای تفریحی در مقاصد گردشگری، میتواند در توسعه پایدار منطقه نیز بسیار موثر باشد. امروزه کمپهای محیط زیستی (اکوکمپ) به عنوان اقامتگاههایی که دارای بیشترین هماهنگی طبیعی، فرهنگی و اجتماعی با محیط اطراف میباشند، نقش مهمی در توسعه فعالیتهای گردشگری دارند. گردشگران در آنها مستقیما در تعامل با محیطزیست بوده و با آهنگ طبیعت خود را تطبیق میدهند و هدف اولیه در آنها آموزش افراد برای فهم و قدردانی از طبیعت مقصد میباشد. با توجه به جاذبه های گردشگری طبیعی بیشماری که در ایران وجود دارد، وضعیت فعلی استفاده از محیط زیست برای گسترش اکوتوریسم و اکوکمپها در این سرزمین از آنچه میبایستی در این رابطه اجرایی گردد، فاصله بسیار زیادی دارد. از این رو هدف از این پژوهش، شناسایی عوامل موثر و ارائه مدلی برای توسعه کمپهای سازگار با محیط زیست (اکوکمپ) در ایران میباشد.روش: در این پژوهش از رویکرد کیفی با روش گراندد تئوری استفاده شده است. برای جمعآوری دادههای موردنیاز در حین مطالعه منابع کتابخانهای، از روش میدانی با تکنیک مصاحبه عمیق استفاده شده است. مصاحبهها تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع با 12 نفر از کارشناسان در این زمینه مصاحبه و برای تحلیل محتوا از نرم افزار مکسکیودا استفاده شد.یافتهها: یافتههای پژوهش حاکی از آن است که 29 موضوع فرعی در قالب 17 موضوع اصلی، مدل توسعه اکوکمپ در ایران را تشکیل میدهند.نتیجهگیری: نتایج این تحقیق نشان داد که توسعه کمپهای طبیعتگردی مسئولانه در ایران نیازمند همیت ملی در تمامی بخشهای مرتبط با گردشگری در کشور است. حفاظت از محیط زیست و توسعه پایدار، افزایش صادرات نامرئی و اعتبار بینالمللی و رونق اقتصادی جوامع محلی از پیامدهای توسعه کمپهای طبیعتگردی مسئولانه سازگار با محیط زیست (اکوکمپ) بوده و بهروز رسانی سیاستهای گردشگری و نظارت بر طبیعتگردی مسئولانه، جلب مشارکت بخش خصوصی و تسهیل سرمایهگذاری و همچنین توسعه صنعت گردشگری کشور با تمرکز بر طبیعتگردی مسئولانه به عنوان راهکارهای مورد نظر در مدل ارائه شده میباشند.