تعیین حد سیلراه و حاشیه سیل رودخانه دینور با استفاده از مدل یک بعدی HEC-RAS
نویسندگان
1 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
doi
10.22059/jes.2024.368707.1008458چکیده
سیل یکی از متداولترین و پرهزینهترین بلایای طبیعی است که باعث ایجاد مشکلات شدید در بین مردم و خسارات اقتصادی شدید میشود. این مخاطره به عنوان یک نگرانی جهانی مطرح بوده است و ایران هم جزء چندین کشور در جهان است که با مشکلات شدید سیل در نواحی شهری و روستایی مواجه است. حفاظت از جان و مال افراد در مقابل مخاطره سیل وظیفهای عمومی است که بر عهده دولتها میباشد و همه کشورها برای مدیریت سیل و حفاظت از بستر رودخانه قوانین خاصی وضع کردهاند. هدف این پژوهش تعیین حد سیلراه و حاشیهسیل رودخانه دینور با استفاده از مدل یک بعدی HEC-RAS است. در مطالعه حاضر از مدل هیدرودینامیکی یک بعدی HEC-RAS ورژن (6/1) استفاده شده است و از طریق الحاق HEC–GEORAS در محیط GIS پردازش دادههای ژئومتری انجام شد. جهت برآورد دبی پیک لحظهای با استفاده از نرمافزار Hyfranدبی پیک لحظهای محاسبه و پهنه سیلاب با دوره بازگشتهای مختلف شبیهسازی شده است و سپس بر اساس 130 مقطع عرضی، پهنه مجاور رودخانه با توجه به افزایش تراز سیلاب 100 ساله به اندازه یک فوت دشت سیلابی به دو قسمت سیلراه و حاشیه سیلاب تقسیمبندی شده است در تعیین حد سیلراه از روش چهار (کاربر افزایش سطح آب هدف را مشخص میکند) استفاده شده است. نتایج حاصل این پژوهش نشان میدهد که در بازه اول حد سیلراه منطبق بر تراسهای قدیمی رودخانه دینور بوده است. در بازههای دوم و سوم رودخانه دینور به دلیل کاهش محدودیت توپوگرافی، حد سیلراه گسترش پیدا کرده و در بازه دوم به حدود متوسط 300 متر و در بازه سوم تا 500 متر رسیده است.