فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عنوان، از عناصری است که بررسی نشانه‌شناسانه­ی آن، به درک پیام، کشف مدلول‌ها و لایه‌های زیرین آن انجامیده و انتخاب هوشمندانه­ی آن، شمایی کلّی از پیام کانونی متن به­دست می‌دهد. از نظر سوسور، ارزش هر نشانه ناشی از رابطه­ی آن با دیگر نشانه‌هاست. انتخاب عناوین در اشعار «سعدی یوسف» نیز با نظر داشت کلیّت و اندام‌وارگی شعر صورت گرفته است؛ به­گونه‌ای که عناوین به­مثابه متنی موازی با  متن اصلی و در ارتباط ساختاری با آن قرار داشته و به همین دلیل ارزش نشانه‌شناسیک دارند. در این پژوهش با تکیّه بر روش توصیفی- تحلیلی، به بررسی نشانه‌شناختی عناوین بر اساس دیدگاه سوسور در دیوان «اللیالی کلّها» سعدی یوسف پرداخته شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که شاعر در انتخاب عناوین اشعار خود از شیوه‌هایی مانند: فراخوانی تمدّن های گذشته، مسائل نوستالژیک، نام مکان‌ها یا اشخاص نامشخّص، تقدیم اشعار، تصاویر سورئال، کاربست اعداد و همچنین موضوعات مرتبط با استبداد بهره برده است. و فضای دلالی عنوان در سرتاسر شعر، تقویّت شده و شاعر پیوسته در تکاپوی رسیدن به آرمان آن است که این تکاپو با خویشاوندکردن عنوان و متن و ایجاد شبکه‌ای درون متنی از معانی در محور همنشینی، در نهایت به تولید معانی جدید می‌انجامد.