خوانش سنّت تفهّمی ماکس وبر در نقد روش‌شناسی تاریخی طه حسین با تٲکید بر مقدمه کتاب "فی الٲدب الجاهلی"

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه فرهنگیان تهران،ایران

doi
10.22034/mcal.2022.15883.2123
چکیده

طه حسین، یکی از چهره های ادبی قرن بیستم در مصر است که با خلق آثار متعدد‌ی درگستره‌ی تاریخ و ادبیات، نقش مٶثری در پیشبرد فرهنگ مکتوب جهان معاصر عرب برجای نهاده است؛ به گونه­ای که توانسته همان نقشی را در سنت فلسفی عرب ایفا کند که دکارت در سنّت فلسفی غرب بنیانگذار آن بوده است. هدف این پژوهش، تحلیل روش تاریخ­پژوهی طه حسین با تٲکید بر مقدمه‌ی کتاب «فی الٲدب الجاهلی» است. نویسنده می‌کوشد ضمن برشمردن مبانی نظری طه حسین، نشان دهد که روش او بر اساس  سنّت تفهّمی ماکس وبر تا چه اندازه برای تدوین و تحلیل وقایع و رخدادهای گذشته کارآمد است. نتیجه­‌ی حاصل از این تحقیق بیانگر این موضوع می­باشد که تاریخ‌پژوهی علاوه بر مقوله­ای معرفتی، از کنشی تاریخی نیز برخوردار است؛ بنابراین نه تنها ارزش گریز نیست و نمی­تواند تهی از پیش فرض‌ها، مبانی فلسفی و به­طور کلی فرهنگ پژوهشگر تاریخ باشد، بلکه چنین رویکردی در تاریخ‌نگاری مطلوب هم نیست.