تحلیل تطبیقی نظریه برگشت ناپذیری حق ساقط شده
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مفید قم
2 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه تبریز
3 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه مفید قم
doi
چکیده
مفاد قاعده برگشتناپذیری حق ساقط شده این است که اگر کسی، حقی از خود، همچون حق شفعه، حق قصاص و غیره را ساقط نماید، دیگر نمیتواند حق ساقط شده را مجدداً اعمال کند. فقهای امامیه و اهلسنت در بسیاری از ابواب فقهی به برگشتناپذیری حق ساقط شده حکم دادهاند و در مقابل بعضی از فقهای امامیه و اهلسنت قائل به برگشتپذیری حق ساقط شده هستند. بهنظر میرسد آیات 178 و 237 سوره بقره، موثقه سماعه، صحیحه فضیل، موثقه ابیبصیر، دلیل عقلی، بنای عقلا و بعضی از قواعد فقهی نظیر نفی اختلال نظام و نفی عسر و حرج بر حجیت آن دلالت دارد. از آنجا که این قاعده در فقه امامیه و اهلسنت کاربرد زیادی دارد، نوشته حاضر در صدد این است که ماهیت اسقاط را بیان کرده، امور قابل اسقاط و برگشتپذیری یا برگشتناپذیری آن را در فقه امامیه و اهلسنت بررسی و ادله فقهی این قاعده را تبیین نماید.
