درآمدی بر نوع شناسی و ویژگی های روایت های تربیتی

نویسندگان

1 دکتری برنامه‏ ریزی ‌درسی، دانشگاه اصفهان، آموزگار ابتدایی، اصفهان، ایران

2 عضو هئیت علمی دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

doi
چکیده

روایت‏ گری و داستان‌گویی با زندگی همه انسان‌ها عجین است. گویی هر انسان به مثابه داستانی است که باید روایت گردد تا فهمیده شود. از سویی، جهان تعلیم و تربیت نیز جهان داستان‌ها و روایت‌ها است. روایت‌هایی از موفقیت‌ها و شکست‌ها در راه تدریس و یادگیری، داستان‌هایی از دانش‌آموزان، معلمان، مدیران و دیگر کُنشگران و کارگزاران تعلیم وتربیت که در زندگی خویش و در راه درس و مدرسه با آن‌ها مواجه شده‌اند. بنابراین می‌توان گفت بخش عظیمی از دانش و معانی تعلیم و تربیت، در تجارب و داستان‌های زندگی نهفته است. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر این بود که با استفاده از روش اسنادپژوهی و بر اساس مثال‌های عینی، انواع روایت‌های تربیتی را شناسایی نماید و ویژگی‌های هر طبقه را برشمارد. یافته‌ها نشان داد روش‌های روایت‏گری از نظر روش تفسیر تجارب به سه نوع انفرادی، اشتراکی و گفت و گویی؛ از نظر نوع راوی به دو نوع خودنوشت و دیگرنوشت؛ از نظر منبع روایت به چهار نوع روزانه، فردی،گروهی و تطبیقی؛ از نظر سبک نگارش به دو نوع عمومی و دانشگاهی؛ از نظر زاویه دید به سه نوع اول شخص، دوم شخص و سوم شخص؛ و از نظر بنیاد شکل‌گیری روایت به دو نوع مبتنی بر واقعیت و مبتنی بر تخیل، قابل تقسیم‌بندی است که هر طبقه دارای ویژگی‌ها و دلالت‌های خاصی می‌باشد. این تقسیم‌بندی‌ها جهت آشنایی اولیه علاقه‌مندان با گستره روایت‌های تربیتی می‌تواند مفید و راهگشا باشد.