کارکرد ایدئولوژیک استعاره ی جهتی در دفتر شعری«معرکة بلارایة» اثر غازی القصیبی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران

2 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران

3 استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران

doi
10.22034/mcal.2022.15188.2087
چکیده

از انواع مهم «استعاره­ی­ مفهومی»، بر پایه­­ی نظریه­ی لیکاف و جانسون، «استعاره­ی­ جهتی» است که از ظرفیت زیادی در نقل مضامین، تجسم سطح­اندیشی نویسنده و انتقال مفاهیم ذهنی و انتزاعی (مقصد) در قالب محسوسات و تجربیات مادّی (مبدأ) برخوردار است. این نوع از استعاره که با توسعه­ی مفهوم «استعاره­ی مفهومی» در دوره­­ی معاصر، به­عنوان بخشی دیگر از انواع استعاره بحث و بررسی شد، با توجه به کارکرد ایدئولوژیک و تجسم­های متعدد، دستمایه­­ی مهمی برای سرودن اشعار سیاسی، اجتماعی، فلسفی، تعلیمی و همچنین اشعار رمانتیک و طبیعت­گرا قرار گرفت. «غازی القصیبی» شاعر معاصر عربستانی که از مقامات سیاسی برجسته­ی کشور خود به­شمار می­آید، اندیشه­های سیاسی و شخصی خویش را در دفاتر شعری خود بازتاب داده است. این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، درصدد است تا از طریق بررسی نگاشت­های مختلف «استعاره­ی جهتی»، به واکاوی و تبیین کارکرد ایدئولوژیک و معانی پنهان در آن و همچنین فرآیند انتقال معنا از حوزه­ی مبدأ به حوزه­ی مقصد در دفتر شعری «معرکة بلارایة» بپردازد. نتیجه­ی پژوهش نشان می­دهد که شاعر برای بیان مفاهیمی چون تنزل و تعالی اجتماعی، پرداختن به اهداف سیاسی و اجتماعی به­ویژه مسائل مرتبط با مقوله­ی مقاومت فلسطین و دیگر کارکردهای سبکی نظیر پیوستگی میان عناصر شعری و تشدید قدرت تجسمی واژگان و القاء مفاهیم رمانتیک، از این استعارات بهره گرفته است.