ارزیابی کیفیت بصری خدمات اکولوژیک پارک های جنگلی (مطالعه موردی : پارک جنگلی چالدره دوهزارتنکابن)

نویسندگان

1 استاد، گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت‌مدرس، نور، ایران

2 کارشناسی ارشد جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت‌مدرس، نور، مازندران، ایران.

3 دکتری جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

doi
10.22059/jes.2023.361395.1008424
چکیده

پارک‌های جنگلی از مهمترین اکوسیستم‌های طبیعی هر کشور است که فراهم‌کننده کارکردها و خدمات مختلف برای جوامع انسانی هستند. لذا حفظ و نگهداری از آنها به عنوان هدف اساسی فعالیت‌های انسان به حساب می‌آید. امروزه به دلیل نقش اکوسیستم‌های جنگلی پارک‌ها در جذب گردشگران، ارزیابی کیفیت بصری آن‌ها اهمیت زیادی پیدا نموده است. کیفیت زیباشناختی به عنوان زیبایی نسبی سیمای سرزمین تعریف می‌شود که به ویژگی‌های بصری شامل فاکتورهای زیستی، فیزیکی و‌ انسان‌ساخت موجود در یک مکان بستگی دارد. شناخت پارامترها و معیارهای مؤثر در کیفیت بصری سیمای سـرزمین مــی‌توانــد مــدیران و برنامه‌ریزان را در ارزیـابی، مکـان-یـابی منـاطق دارای ارزش زیبــایی‌شــناختی، انتخاب لکه‌های حفاظتی و مـدیریت مــؤثر ســیماهای دارای ارزش بصــری یــاری رســاند. از این رو هدف پژوهش حاضر، ارزیابی کیفیت بصری منظر پارک جنگلی چالدره از توابع شهرستان تنکابن واقع در استان مازندران می‌باشد. به همین منظور از روش طبقه‌بندی کیفیت بصری (Q-Sort) استفاده شده است. داده‌های این مطالعه به صورت پیمایش میدانی‌، نمونه‌گیری تصادفی و از تکمیل پرسشنامه Q-Sort توسط 60 بازدیدکننده از پارک جنگلی جمع‌آوری گردید. نتایج ارزیابی کیفیت بصری منظر پارک جنگلی چالدره‌ تنکابن با روش‌ طبقـه‌بنـدی کیفیت بصری نشان داد مهمترین معیارهای ارتقاءدهندة کیفیت بصری پارک جنگلی چالدره‌ تنکابن، معیارهای حضور عوارض طبیعی (کوه و تپه)، آرامش بخش بودن فضا، دیدهای باز و دورنمای وسیع به مناظر اطراف است و معیارهایی نظیـر تلفیق نبودن ابنیه و پوشش گیاهی و نبودن تعادل، آشفتگی بصری و عناصر انسان‌ساخت از مهمترین ویژگی‌هایی است که سـبب کاهش شـدید کیفیـت منظر این پارک شده است.