فهم و تبیین برهم کنش ابعاد اجتماعی- ارتباطی برنامه ریزی شهری و معیارهای کلیدی توسعه پایدار
نویسندگان
1 دانشکده شهرسازی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jes.2023.365474.1008449چکیده
ابعاد اجتماعی و ارتباطی از دهه 70 و به ویژه دهه 90 میلادی به عنوان ارکان اصلی رهیافتهای نوین برنامهریزی شهری مورد تاکید قرار گرفته است. ضرورت توجه به مولفههای اجتماعی و ارتباطی در برنامهریزی شهری با مطرح شدن مباحث توسعه پایدار اهمیت دوچندان یافته است. دلیل این امر ایناست که در متون متاخر پایداری، مسئولیتپذیری، تعامل و آگاهی اجتماعی از زیرساختهای اصلی توسعه پایدار شهری به حساب میآید. با این حال علی رغم تاکید بر ضرورت پیوند رویکردهای اجتماعی و ارتباطی برنامهریزی با مولفههای توسعه پایدار شهری، توجه چندانی به چگونگی پیوند میان این دو جنبه در پژوهشهای برنامه-ریزی صورت نگرفته است.پرسش اصلی در مقاله پیش رو این است که ابعاد اجتماعی مستتر در رهیافتهای جدید برنامهریزی چیست و چه ارتباطی میان این ابعاد و معیارهای توسعه پایدار میتوان برقرار نمود. در راستای پاسخ به این سوال، ابتدا مبانی رهیافتهای جدید برنامهریزی به اختصار جمعآوری شده و سپس با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی به فهم ابعاد اجتماعی و ارتباطی این رهیافتها پرداخته شده است. در گام بعدی، تحلیل محتوا و کدگذاری مولفههای کلیدی نظریات و دستورالعملهای توسعه پایدار انجام شده است. در گام پایانی تحلیل، تبیین رابطه مفهومی و برهم کنش میان نتایج حاصل از گامهای پیشین با استفاده از روش فراترکیب کیفی استنتاج شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که الگوها و نظریات رویهای برنامهریزی شامل رهیافتهای ارتباطی، مشارکتی و عملگرایی، از ظرفیت مطلوبی برای تحقق معیارهای توسعه پایدار به عنوان محتوا و هدف نهایی توسعه در برنامهریزی شهری برخوردارند
