طرحواره‌های تصویری ـ بلاغی در دفتر «لیس للمساء إخوة» از ودیع سعاده

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سیزواری

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سیزواری

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشگاه حکیم سبزواری

doi
10.22034/mcal.2021.13218.1967
چکیده

 به هرگونه از فهم و بیان مفاهیم انتزاعی و ذهنی که در قالب مفاهیم ملموس­تر که سبب تجسم مفهوم ذهنی  مورد نظر می­گردد، طرحواره­ی تصویری می­گویند. این نوع طرحواره بر صحنه­سازی و تجسّم استوار است و ادیب برای ساخت چنین تصویرهایی، از آرایه­های بلاغی و صنایع بدیعی بهره می­گیرد که بدون استفاده از آنها، ساخت تصویری از مفاهیم مورد نظر کامل و تأثیرگذار نیست. این انگاره­ی ­استعاری، از اشیاء و طبیعت به چند شکل مختلف انجام می­گیرد که در این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، تنها سه شکل از آن یعنی طرحواره­ی حرکتی، حجمی و قدرتی در دفتر شعری "لیس للمساء إخوة" از شاعر لبنانی، ودیع سعادة، مورد بررسی قرار می­گیرد و از خلال تحلیل این طرحواره­ها، نقش و اهمیت صنایع و آرایه­های بلاغی نظیر تشبیه، انگاره و غیره در تشکیل و ساخت آن، مورد عنایت قرار می­گیرد تا این پندار تقویت گردد که طرحواره­های تصویری که جزئی از استعاره­ شناختی است، بی­ارتباط با الگوهای بلاغی کهن نیست. یافته­ی پژوهش نشان می­دهد ودیع سعادة در تصویرسازی کولاژگونه و ناهمگون با اتکاء بر مفاهیم و الگوهای فکری جهان پسامدرن چون اضطراب، دوگانگی و با توجّه به رویکرد سیاسی اشعار و توجّه به مفاهیمی چون مبارزه، وحدت و غیره، از طرحواره­های تصویری مختلفی بهره گرفته که برای تجسّم هرچه بیشتر آنها، از صنایع بدیعی و آرایه­های ادبی متنوعی استفاده نموده است.