تحلیل عناصر زیباشناختی در قصیده"طَرطَرا" اثر محمد مهدی جواهری با رویکرد هنجارگریزی نحوی و واژگانی
نویسندگان
1 استاد گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی دکتری رشته زبان و ادبیات عرب، دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.22034/mcal.2021.13588.1998چکیده
بهکارگیری انواع تکنیکهای زبانی از سوی شاعران، با هدف ارائه یک اثر فاخر، امری است قابل تعمق. بسیاری از شاعران برای بیان مسائل جامعه با استفاده از انواع شگردهای زبانی، احساس و اندیشه خود را به مخاطب انتقال دادهاند. از میان آنها میتوان شاعر عراقی محمد مهدی جواهری را نام برد؛ اشعار او از حیث محتوایی و ساختاری در خور توجه است. اما باید دید جواهری از چه ابزارهای زبانی، برای ارائهی اندیشههایش بهره برده است؟ پژوهش حاضر کوشیده تا بر مبنای نظریهی آشناییزدایی و به روش تحلیلی- توصیفی، شواهدی از هنجارگریزی نحوی و واژگانی را در قصیدهی "طرطرا " از این شاعر ارائه دهد. نتایج حاصل نشان داده است فرهنگ غنی جواهری، تسلط او بر متون دینی قرآن و نهج البلاغه، احاطهی او بر ادبیات کهن و برخورداری وی از علوم نحوی و دایرهی واژگانی گسترده، از مهمترین عواملی هستند که موجب شدند تا جواهری از شگردهایی همچون اسالیب تکرار، تقدیم و تأخیر، ساخت ترکیبات جدید و کاربست واژگان کهن در جهت متفاوتساختن زبان شعریاش بهره ببرد. او قصد دارد با برجستهنمودن پیامهای متنی در قالب عباراتی خاص، ذهن مخاطب را به پیامهای درونی متن رهنمون کرده و به تأمل بیشتری نسبت به اوضاع جامعه وا دارد و وجههی قصیده را نیز حفظ کرده باشد. او با ارائهی چنین اسلوبی، موجب ارتقاء اشعار خود و تازگی شکل بیانش گردیده و خواننده را از معنای سطحی، به درک معنای عمیق رهنمون میسازد.