فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شرق­شناسی از بسترهای نوین پژوهشی علوم انسانی است که با استفاده از دست­مایه­هایی نظیر تحلیل ساختاری، تبیین مبانی نظری، عملی و نقد اندیشه‌، کوشیده تا خوانشی جدید از ادبیات، فرهنگ و باورهای شرق را عرضه دارد. گستردگی موضوعات و تنوع منابع، مجالی برای شرق­شناسان پدید آورده تا مواد کافی برای پژوهش‌های خود داشته باشند که از جمله این مواد، «نمایشنامه» است. نمایشنامه­ی «قدموس» نوشته­ی «سعید عقل»، از جمله نمایشنامه‌هایی است که با توجه به موضوع، قابلیت انطباق با مهمترین مؤلفه‌های شرق­شناسی ادوارد سعید را دارد. ماده­ی اولیه این نمایشنامه، در قالب اسطوره­ای یونانی به­نام اروپا است و سعید عقل به­مثابه شاعری نمادگرا و مهم­تر از آن به­عنوان شاعر لبنانی، کوشیده تا با به­نظم کشیدن آن، به تمدن لبنان ببالد. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی نمایشنامه­ی مذکور می­پردازد و کوشیده است تا ضمن ارائه­ی کلیاتی از مبانی نظری شرق­شناسی، نمایشنامه­ی قدموس را بر اساس دیدگاه­های شرق­شناسانه­ی ادوارد سعید نظریه­پرداز فلسطینی مورد مداقّه قرار دهد. نتایج تحقیق نشان می­دهد که نمایشنامه­ی حاضر به­رغم شکل ساختاری و نکات ادبی، از حیث محتوا صبغه­ای­ استعماری دارد که در اثر غفلت‌ورزی فرهنگی سعید عقل بازتولید شده است. این اثر می‌کوشد تا از طریق گفتمان شرق­شناسانه­ی غربی و­ با ایجاد روحیه­ی خودباختگی فرهنگی در قلب اروپا، زمینه­ی استحاله­ی فرهنگی را فراهم سازد. نکته­ی قابل توجه در شخصیت اروپا این است که وی به­عنوان یک زن در تفکر یونانی و غربی، نماد عقیده و سرزمین است.