ارزیابی اثرات مخاطرات طبیعی بر ساختار کالبدی شهرها مطالعه موردی: شهر جدید لار

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

2 گروه جغرافیا، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

3 گروه جغرافیا، واحد لارستان، دانشگاه آزاد اسلامی، لارستان، ایران

4 گروه جغرافیا، واحد آستارا، دانشگاه آزاد اسلامی، آستارا، ایران

doi
10.22034/jsc.2024.363310.1652
چکیده

طبق گزارش سازمان ملل متحد، ایران در سال 2003 از نظر تعداد زلزله و کشته‌شدگان در رتبه اول جهان قرار دارد. دلیل اصلی این امر آسیب‌پذیری بالای اکثر شهرهای ایران نزدیک به 80 درصد است. شهر لار در سال 1339 زلزله 6.1 ریشتر را شاهد بود که سبب ویرانی شهر گردید. امروزه این شهر به‌عنوان بزرگ‌ترین مرکز سکونتی لارستان با دو بخش پویا شهر قدیم در شمال غرب دشت لار و شهر جدید بعد از ویرانی ناشی از زلزله بر روی مخروط افکنه تنگ اسد در جنوب دشت قرار دارد. هدف پژوهش بررسی میزان آسیب‌پذیری کالبدی شهر قدیم و جدید در برابر زلزله با مجموعه شاخص‌های کلان و خرد و مقایسه تحلیلی این دو بخش از شهر است. جامعه آماری پژوهش کل محدوده با تمامی محلات شهر جدید و قدیم لار است. جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتاب‌خانه‌ای میدانی بوده و داده‌های اصلی از اطلاعات سرشماری مرکز آمار و همچنین شهرداری لار صورت گرفته است. بررسی و تجزیه‌وتحلیل داده‌ها نیز با وزن دهی شاخص‌ها به کمک تکنیک دلفی و سنجش میزان اهمیت آن‌ها با نظر کارشناسان صورت گرفته در ادامه به کمک مدل‌های سلسله مراتبی وزن دهی شده و درنهایت با داده‌های خود در نرم‌افزار GIS نقشه‌های آسیب‌پذیری شاخص‌ها و نقشه نهایی آسیب‌پذیری به‌دست‌آمده است. نتایج تحقیق حاکی از ن است که میزان آسیب‌پذیری در بین محلات بسیار متفاوت بوده و عوامل دخیل در این محلات و در محدوده کل شهر به یک اندازه تأثیرگذار نبوده‌اند، که دلایل گوناگونی در آن‌ها نقش داشتند ازجمله عوامل کالبدی فیزیکی ساختمان و عوامل فیزیکی محیطی ازجمله خدمات اساسی و زیر بنایی شهر من‌جمله فضاهای درمانی و بهداشتی. بررسی شاخص‌های آسیب‌پذیری حاکی از آن است که نیازمند راهکاری قوی و کارآمد مدیریتی و سازمانی و بعدازآن کالبدی و محیطی جهت کاهش آسیب‌پذیری و افزایش تاب‌آوری شهر هستیم