فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهشهرداری به ‌عنوان یک نهاد عمومی ‌غیردولتی وظایف گوناگونی به عهده دارد که می‌توان گفت که مهم‌ترین آن‌ها برآورده‌ کردن نیازها و خواسته‌های شهروندان و تأمین رفاه و آسایش آنان است. گستردگی وظایف شهرداری در قبال شهروندان و افزایش روزافزون نیازها و انتظارات شهروندان از شهرداری، سبب شده ‌است که شهرداری‌ها در فرایند مدیریت توسعۀ شهری و ارائۀ خدمات مورد نیاز شهروندان، با معضلات متعددی در زمینه‌های مختلف روبه‌رو شوند که از مهم‌ترین این معضلات، پایدار نبودن منابع درآمدی است.در سال‌های اخیر شهرداری‌ها به‌ منظور دستیابی به درآمدهای پایدار از رویکرد وظیفه‌‌محور به ‌سمت رویکرد بازار‌محور، مشتری‌مدار و مشارکت‌کننده در فعالیت‌های اقتصادی در قالب مشارکت با سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در احداث پروژه‌های مشارکتی روی آورده‌اند. شهرداری خرم‌آباد نیز علی‌رغم اینکه در راستای جذب سرمایه‌های بخش خصوصی برای اجرای پروژه‌های زیرساختی مختلف، بسترهای متفاوتی را در قالب پروژه‌های گوناگونی تعریف کرده، اما در جذب سرمایه‌گذاران بخش خصوصی چندان موفق نبوده ‌است.بدون تردید نخستین‌گام به منظور توسعۀ مشارکت بخش خصوصی، شناسایی دلایل عدم تمایل، ارزیابی موانع مؤثر و تبیین موانع مشارکت این بخش در پروژه‌های شهری است تا با رفع موانع موجود، بتوان زمینه‌های مشارکت ایشان را بیش ‌از پیش فراهم و مهیا کرد. با توجه‌ به اهمیت این موضوع در توسعه و عمران شهر خرم‌آباد، در پژوهش حاضر عوامل مؤثر بر عدم تمایل مشارکت بخش خصوصی در پروژه‌های مشارکت عمومی‌ - خصوصیِ شهرداری خرم‌آباد، شناسایی و با استفاده از نظر گروهی از خبرگان رتبه‌بندی شده‌اند.مواد و روش‌هاهدف تحقیق حاضر، تبیین و اولویت‌بندی این دست از موانع مشارکت و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در پروژه‌های شهرداری خرم‌آباد است. به این‌منظور پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر نحوۀ گردآوری و جمع‌آوری داده‌ها، پیمایشی است. در این پژوهش، به ‌منظور دستیابی به هدف اصلی که تعیین اولویت موانع مشارکت بخش خصوصی در پروژه‌های شهرداری خرم‌آباد است، از ابزار اندازه‌گیری برای مشاهدۀ متغیرهای کمی استفاده شده‌ است. در راستای تحلیل تأثیر عوامل مؤثر بر موانع مشارکت سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در توسعه و عمران شهر خرم‌آباد، از مدل معادلات ساختاری هم‌زمان بهره‌گیری و همچنین، داده‌های میدانی نیز از طریق پرسشنامه‌ای با پاسخ‌های بسته و بر اساس مقیاس پنج‌بخشی لیکرت، از جامعۀ آماری مورد مطالعه شامل اساتید دانشگاه مرتبط با حوزۀ مدیریت شهری، کارشناسان، مدیران شهری و سرمایه‌گذاران مرتبط با شهرداری خرم‌آباد، جمع‌آوری شده ‌است.ابزار تحقیق شامل پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته بود که اعتبار و روایی آن از طریق نظرخواهی از اساتید دانشگاهی و کارشناسان (اعتبار و روایی صوری) و به‌ روش تحلیل همگرایی، مورد بررسی و تأیید شده ‌است. به‌ منظور سنجش پایایی از ضرایب پایایی ترکیبی و آلفای کرونباخ استفاده‌شده که در صورت مناسب‌ بودن این ضرایب، می‌توان گفت که ابزار پژوهش پایا است.یافته‌هادر پژوهش حاضر، متغیرهای تنظیم مقررات و سیاست‌گذاری، مطالعات کارشناسی، آماده‌سازی و فرایند ارجاع پروژه‌ها، تأمین مالی و حمایت مالی و ظرفیت‌سازی و ارتقای دانش و مهارت در بخش عمومی و خصوصی به‌ عنوان موانع تعیین‌کنندۀ مشارکت بخش خصوصی در فعالیت‌های توسعه و عمران شهری شهرداری خرم‌آباد، مورد تأیید واقع شد. یافته‌ها نشان داد در این بین نقش عامل تأمین مالی  حمایت مالی بر دیگر موانع، برتری داشته و دارای اثر قوی‌تری بوده است. این مهم نشان‌دهندۀ این نکته است که مؤلفه‌های عامل تأمین مالی ـ حمایت مالی مانند نبود حمایت مالی مؤثر، عدم‌ سازگاری شرایط اعطای تسهیلات بانک‌های تجاری با ساختار پروژه‌های مشارکتی شهرداری خرم‌آباد، عدم بهره‌گیری کافی از ظرفیت‌های بازار سرمایه در تأمین مالی قراردادهای مشارکتی، کمبود منابع مالی برای ارائۀ تسهیلات آزاد یا تکلیفی و نبود منابع مالی پایدار برای ایجاد پشتوانه، باعث عدم ‌مشارکت مناسب بخش خصوصی در فعالیت‌های توسعه و عمران شهری شهر خرم‌آباد شده ‌است. به تعبیر دیگر، به‌ دلیل عدم پیش‌بینی مناسب و بلندمدت در تأمین مالی و حمایت مالی از بخش خصوصی در بحث‌های عمرانی و توسعۀ شهری، بخش خصوصی به ‌دلیل عدم صرفۀ اقتصادی، ورود یک‌طرفه بدون مشارکت شبکۀ بانکی را به سود خود نمی‌بیند و ترجیح می‌دهد که سرمایۀ خود را در زمینه‌هایی که آیندۀ مشخص‌تری دارند، وارد کند.نتیجه‌گیریبا توجه ‌به نتایج به‌دست‌آمده می‌توان گفت که اصلی‌ترین دلیل ورود بخش خصوصی به مشارکت در طرح‌های عمرانی و توسعۀ شهری، بی‌شک چرخش سرمایه و سوددهی مناسب است که این امر در بسیاری از مواقع از جمله در شرایط موجود کشور (که متأثر از انتظارات تورمی بالا در جامعه، بی‌ثباتی نرخ ارز، تحریم‌ها و در نتیجه افزایش ریسک سرمایه‌گذاری و... است)، ارتباط مستقیمی با وجود مشوق‌های شبکۀ بانکی برای سرمایه‌گذاران دارد و بنابراین، پیشنهاد می‌شود تا برای مشارکت هر چه بیشتر شرکت‌های خصوصی در عمران و توسعۀ شهری خرم‌آباد، تسهیلات هدفمندی برای سرمایه‌گذاران در نظر گرفته شود تا سرمایه‌گذار با ادغام آوردۀ اولیۀ خود و تسهیلات شبکۀ بانکی، انگیزۀ بیشتری برای فعالیت عمرانی در شهر خرم‌آباد، داشته ‌باشد.