فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمهآموزش یکی از حوزه‌های مورد توجه در شهرهای هوشمند است و در این زمینه آموزش هوشمند اصطلاحی است که به آموزش ارائه‌شده توسط شهرهای هوشمند اطلاق می‌شود. آموزش هوشمند، که به لطف اینترنت اشیا (IoT)  و هوش مصنوعی (AI) امکان‌پذیر است، گام بزرگی به جلو در زمینۀ مدام در حال تغییرِ آموزش است. این به طور کامل نحوۀ یادگیری شهروندان در این عصر دیجیتال را تغییر خواهد داد. آموزش هوشمند بخشی از فناوری است که می‌تواند روش یادگیری ما را تغییر دهد که روشی کاملاً جدید برای آموزش است. با توجه‌ به‌ اهمیت‌ هوشمندسازی شهرهای امروزی و نقش‌ مؤلفه‌های آموزشی‌ در تحقق‌ این‌ نوع‌ از شهر، هدف‌ از تحقیق‌ سنجش شکل‌گیری شهر هوشمند اردبیل برمبنای شهر آموزش‌دهنده در شهر اردبیل است. شهر اردبیل‌ شهر بزرگ‌ استان‌ اردبیل‌ است که‌ بر اساس‌ اطلاعات‌ سرشماری مرکز آمار ایران‌ در سال‌ 1400، 590286 نفر جمعیت‌ داشته‌ و طی‌ دورۀ 60 ساله (1340 ـ 1400) شاهد 8 برابر شدن‌ جمعیت‌ خود بوده‌ است‌. این‌ شهر با توجه‌ به‌ نقش‌ خود در سلسله‌مراتب‌ شهرها نیازمند برنامه‌ریزی در ابعاد مختلف‌ به‌ویژه‌ هوشمندسازی شهر است تا ضمن‌ ارتقای کیفیت‌ زندگی‌ و دست‌یابی‌ به‌ توسعۀ پایدار، و جلوگیری از پیچیده‌تر شدن مشکلات زندگی مردم و همچنین، مانع‌ از مهاجرت‌ ساکنان‌ شهرهای کوچک و میانی شود. از طرفی،‌ ضروری است‌ با تأکید بر شاخص‌های آموزشی‌ و یادگیری اجتماعی‌ در محیط‌ شهر از جانب‌ مدیران‌ و مسئولان‌، شهری ظرفیت‌ دانش‌ و پذیرش‌ شاخص‌های شهر هوشمند توسط‌ شهروندان‌ را توسعه‌ بخشید. سؤال اصلی پژوهش این است که در پذیرش شهر هوشمند آموزش‌دهندۀ اردبیل کدام عامل تأثیر بیشتری نسبت به بقیه عوامل داشته است؟ مواد و روش‌هاتحقیق حاضر به صورت توصیفی ـ تحلیلی از یک رویکرد تحقیق کمی استفاده می‌کند. روش نمونه‌گیری به صورت گلوله برفی و هدفمند و نظامند است. جمع‌آوری داده‌ها به صورت اسنادی و با پرسشگری از 35 نفر از خبرگان متخصص در حوزۀ شهرسازی و معماری به صورت نظام‌مند انجام شد. درخور یادآوری است در تحقیقات خبره‌محور در انتخاب حجم نمونه محدودیت انتخاب وجود ندارد و اصولاً بین 8-50 نفر انتخاب می‌شوند، سؤالات براساس مقیاس پنج‌گزینه‌ای طیف لیکرت اندازه‌گیری شدند که با توجه به مطالب مبانی نظری تدوین شده بودند. تجزیه‌و‌تحلیل اطلاعات با استفاده از روش معادلات ساختاری ـ مربعی حداقل جزئی با استفاده از نرم‌افزار SPSS و SMARTPLS انجام شد چون استفادۀ ساختاری ـ مربعی حداقل جزئی بهترین روش برای تحقیقات با متغیرهای کمتر از 50 آیتم است و در این تحقیق هم چون شاخص‌ها کمتر از 50 است از این روش معادلات ساختاری استفاده شد. از این‌رو، در این مطالعه از تحلیل‌های توصیفی ـ تحلیلی و استنباطی برای آنالیز داده‌های تحقیق استفاده شد.یافته‌هابراساس نتایج تحقیق در بین متغیرهای مؤثر بر شهر هوشمند آموزش‌دهندۀ اردبیل، عامل امکانات آموزشی با بار عاملی (0/812) بیشترین اثرگذاری داشته است. بعد از آن به‌ترتیب عامل آموزش شهروندان با بار عاملی (0/803)، عامل محیط شهری با بار عاملی (0/795)، و عامل زندگی هوشمند در شهر هوشمند با بار عاملی (0/786)، محیط هوشمند با بار عاملی (0/779)، تحرک هوشمند با بار عاملی (0/718)، دولت هوشمند با بار عاملی (0/681)، مردم هوشمند با بار عاملی (0/617)، اقتصاد هوشمند با بار عاملی (0/573) اثرگذار بوده‌اند. نتایج حاصل از جدول 3 و شکل 3 اثرات متغیرهای مستقل بر وابسته را با استفاده از آزمون t دو نمونه‌ای با سطح معنا‌داری 5% نشان می‌دهد (‌0/05)‌. همان‌طور که مشاهده می‌شود، تمام t - value‌ها بالاتر از 1/96 است. علاوه بر این، نتایج حاصل از جدول ۵ مقادیر R2 را نیز نشان می‌دهد که عبارت‌اند از: رتبه‌بندی ضرایب مسیر مختلف متغیرهای مستقل تحقیق، که در آن امکانات آموزشی در شهر هوشمند آموزش‌دهندۀ اردبیل دارای قوی‌ترین اثر 0/709 (‌0/595)‌و پس از آن، آموزش شهروندان در شهر آموزش‌دهندۀ اردبیل با 0/701 (‌0/512)‌، بعد آن به‌ترتیب محیط شهری شهر آموزش‌دهندۀ اردبیل با 0/682 (‌0/499)‌، مردم هوشمند در رابطه با شهر هوشمند با 0/659 (‌0/433)‌، تحرک هوشمند در شهر هوشمند اردبیل 0/439 (193)، زندگی هوشمند اردبیل 0/346 (0/119) یعنی دولت هوشمند در شهر اردبیل با 0/273 (0/075)، محیط هوشمند در اردبیل با 0/240 (‌0/058)‌، و در نهایت اقتصاد هوشمند با 0/189 (‌0/036) است. بنابراین، رابطۀ مسیر فرض‌شده (‌فرضیۀ 1 - فرضیۀ 9)‌ از نظر آماری قابل‌ توجه است. چون مقدار R2 بزرگ‌تر از 0/1 و p - value کمتر از 0/05 است. این مطالعه ابعاد شهر هوشمند آموزش دهنده را شناسایی می‌کند و مدل پذیرش شهر هوشمند آموزش‌دهنده را برای ارزیابی طرح‌ شهر هوشمند شهر آموزش‌دهنده اردبیل توسعه می‌دهد. نتیجه‌گیریبا توجه‌ به‌ بررسی‌های صورت‌گرفته‌ می‌توان‌ گفت‌ که‌ از نظر هوشمندسازی، شهر اردبیل در وضعیت‌ مطلوبی‌ نیست و در این‌ راستا به ‌منظور تحقق‌ شهر هوشمند اردبیل به‌ ترتیب‌ اولویت‌ برنامه‌ریزی در ابعاد مدیریت‌ هوشمند، محیط‌ هوشمند، شهروند هوشمند، اقتصاد هوشمند، تحرک‌ هوشمند و زندگی‌ هوشمند ضروری است. همچنین‌، به ‌منظور تحقق‌ شاخص‌های شهر هوشمند شهر اردبیل، رویکرد آموزش‌ (شهر آموزش‌دهنده‌) می‌تواند نقش‌ محوری ایفا کند.