عوامل موثر بر روند ریزشوندگی به سوی پایین دست در رودخانه های با بستر گراولی: نمونه هایی از باختر و شمال ایران
نویسندگان
1 دانشگاه بوعلیسینا، دانشکده علوم، گروه زمینشناسی
doi
چکیده
روند ریزشونده به سمت پاییندست رودخانهها در اثر جورشدگی هیدرولیکی و سایش دانهها ایجاد میشود. افت سرعت و قدرت جریان به سوی پاییندست باعث حمل انتخابی رسوبات و در نتیجه کاهش اندازه دانهها در این راستا میشود. با این وجود، ناپیوستگیهایی در این روند رخ میدهد. در این پژوهش، هفده رودخانه کشور واقع در پهنههای ساختاری ایران مرکزی، سنندج-سیرجان و زاگرس برای شناخت اثر شش عامل ایجاد ناپیوستگی در روند ریزشوندگی به سوی پایین دست رودخانهها آزموده شدهاند: ورود منابع کناری، تغییر لیتولوژی، برداشت شن و ماسه رودخانهای، وجود گسل در مسیر و افزایش شیب بستر. اولین عامل موجب دو نوع ناپیوستگی: 1- به صورت پرش ناگهانی (در صورت ورود شاخه فرعی با بار گراولی، تغییر لیتولوژی به سنگهای نامقاومتر به سوی پاییندست، تغییر شیب و یا وجود گسل در مسیر) و 2- روند درشت شونده موقتی اندازه دانه (در صورت وجود منابع واریزه در مسیر) میشود.برداشت شن و ماسه رودخانـهای موجب شدت موقـتی روند ریز شـوندگی میشود.
