تحلیل زبان‌شناختی داستان کوتاه «الشرف» بر اساس دیدگاه روایتگری آسپنسکی و فاولر

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشگاه رازی

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب دانشگاه رازی

doi
10.29252/mcal.2019.1280
چکیده

زبان، پدیده­ای اجتماعی است که از باورها و ایدئولوژی­های حاکم در جامعه­ تاثیر می­پذیرد و از سوی دیگر با انعکاس این باورها، نقش اساسی در بازتولید آن­ها دارد. این پژوهش برآنست با بررسی زبان‌شناختی داستان کوتاه «الشرف» نوشتۀ ذنون ایوب، بر اساس الگوی دو زبان­شناس برجسته، بوریس آسپنسکی و راجر فاولر که در بررسی یک متن بر دیدگاه روایتگری و نقش نویسنده تأکید دارند، ضمن تحلیل گفته­های این داستان، در چهار سطحِ زمانی- مکانی، عبارت­شناختی، روان­شناختی و ایدئولوژیک که مؤلفه­های اصلی یک گفتار روایی محسوب می­شوند، زمینه را برای درک ایدئولوژی صریح و پنهان متن فراهم آورد. تحلیل دیدگاه روایتگری داستان کوتاه «الشرف» حاکی از این است که ذنون ایوب با بهره­گیری از ابزارهای زبانیِ کارآمد در چهار سطحِ مذکور، دو اندیشۀ متقابل را برای خواننده به تصویر می­کشد: از یک سو باورهای غالب مردسالاری که به صورت صریح از طریق شخصیت­های داستانی بازتولید می­شود و دیگری ایدئولوژی پنهان، یعنی نارضایتی راوی اول شخص/ نویسنده به­عنوان نمایندۀ یک نسل روشنفکر، از تصورات و باورهای غلط فرهنگی و اجتماعیِ نهادینه شده در جامعه.