چیرگی فراخود بر خود در نمایشنامه عراضه الخصوم و پردازش روانکاوانه شخصیت اصلی «ام سلیم»
نویسندگان
1 استادیار گروه عربی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی
2 استادیار گروه عربی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی
3 کارشناس ارشد رشته زبان و ادبیات عربی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی
doi
10.29252/mcal.8.14.27چکیده
نقد روانکاوانه یکی از رویکردهای نقد ادبی است که حدود یک قرن از عمر آن میگذرد. در این رویکرد نقدی، اثر ادبی از منظر روانشناسی نقد و تحلیل میشود. یکی از نمایشنامههای عربی که قابلیت خوانشِ روانکاوانه را دارد نمایشنامه "عراضة الخصوم" نوشتهی "علی عقلة عرسان" ادیب سرشناس سوری (1940م) است. در این نمایشنامه شخصیت "امسلیم" جهت دستیابی به اهدافش، کُنش و واکنشهای فراوانی از خود نشان میدهد که بسیاری از این رفتارها برخاسته از ناخودآگاه اوست. مقاله حاضر در پی آن است که رفتار ام سلیم را بر اساس ساختارهای شخصیت، با تکیه بر نظریهی ناخودآگاه فروید بررسی نماید. امسلیم شخصیت بنیادین این نمایشنامه است که طبق خواستههای فراخود رفتار میکند. فراخود او جهت رسیدن به اهدافش به مرحله غیر عقلانی رسیده و همین باعث تعارض بین خود و فراخود او میشود. نتیجهی این تعارض، چیرگی فراخود بر خود است و در حقیقت امسلیم در این نمایشنامه نماد فراخود است. او همچنین در دو موقعیت برای رهایی از فشار روانی و اضطراب به ساز و کار دفاعی بازگشت دست برده است.
