فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کلانشهرها به دلیل حضور گسترده خودرو با مشکل آلودگی هوا به طور فزاینده‌ای مواجه هستند که به طور جدی روی سلامتی افراد تأثیر می‌گذارد. آلودگی هوا در سطح خیابان با تعداد زیادی از متغیرها چون فرم شهری سرکار دارد. فرم شهری می‌تواند منجر به تشدید پدیده آلودگی یا تسهیل تهویه شود. تاکنون تأثیر برخی از شاخص‌های فرم شهری بر نحوه‌ی پخشایش آلاینده‌ها مورد بررسی قرار گرفته است اما شاخص معدنی شدن و شاخص گشودگی فضایی تاکنون مورد بررسی واقع نشده است که در این مطالعه قرار است روابط علت و معلولی بین آن‌ها و نحوه‌ی پراکنش آلاینده مونوکسید کربن (CO) شناخته و بیان شود. فرضیه پژوهش این است که تغییر شاخص گشودگی فضایی و معدنی شدن بر پراکنش CO تأثیرگذار است و عکس یکدیگر رفتار می‌کنند. در این تحقیق از روش کمی و تکنیک مدل‌سازی با کمک دینامیک سیالات محاسباتی (CFD) استفاده شده و اعتبارسنجی مدل از طریق تونل باد صورت گرفته است. در فرم‌های مورد مطالعه که به صورت انتزاعی در بستر شهر تهران انتخاب شده‌اند، جهت باد عمود بر معبر است. نتایج نشان می‌دهد که هر دو شاخص اثرات آشکاری در پخشایش آلاینده‌های هوا در نزدیک به سطح زمین دارد. در نمونه‌ها تهویه غالباً از طریق سقف کریدور شهری صورت می‌گیرد و با افزایش شاخص گشودگی فضایی و کاهش شاخص مدنی شدن در فرم‌ها، از میزان تهویه عمودی کاسته و بر میزان تهویه در راستای افقی و از طریق دهانه‌های جانبی افزوده می‌شود. از سویی دیگر بین میزان شاخص گشودگی فضایی و میزان کسر حجمی آلاینده در ارتفاع عابر پیاده (ارتفاع 2 متر) همبستگی منفی وجود دارد و با افزایش اولی، میزان آلاینده کاهش می‌یابد. در نهایت می‌توان گفت فرم سه مناسب‌ترین و فرم یک نامناسب‌ترین فرم به لحاظ شاخص‌های مورد مطالعه است و توصیه می‌شود برای توسعه‌های آتی در مناطق مسکونی شهر تهران مدنظر قرار گیرد.