نمادها و نشانههای «کودکی و جنگ» در شعر سمیح القاسم
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه رازی
2 دکترای زبان و ادبیات عربی، دانشگاه رازی
3 دانشیار زبان و ادبیات عربی، دانشگاه رازی
doi
10.29252/mcal.7.13.101چکیده
یکی از شگردهای اساسی شاعران پایداری فلسطین در تبیین جلوههای اجتماعی، سیاسی و فرهنگی مقاومت، کاربرد نمادها و نشانههای مربوط به کودک جنگ است. این ویژگی که از وزینترین محملهای تشخّص معنا و فرم شعر مقاومت فلسطین به شمار میرود، در شعر سمیح القاسم نمودی بارز و تعیینکننده دارد. بر این اساس، موضوع پژوهش حاضر، توصیف و تحلیل برجستهترین نشانههای شعر سمیح در این راستا؛ اعم از عنوان اشعار، زمان، مکان و شخصیتهای روایی است. یافتههای تحقیق نشان میدهند، در اشعار سمیح القاسم که تماماً «درباره کودک» سروده شدهاند؛ نه «برای کودک»، نشانههای وابسته به زمان در سه شاخه کودکی، زمان از دست رفته و بازگشت به زادبوم، نشانههای مکان؛ مانند قدس، مدرسه، وطن و زندان، در کنار نشانههای مربوط به شخصیتهای عام و خاص؛ نظیر پدر، مادر، کودک شهید و اشغالگر، پربسامدترین نشانهها هستند. در رویکرد کلّی شاعر به واقعیت کودک جنگ، مقارنت مفهوم اندوه، ناامیدی و پایداری مشهود است. نتیجه این نگرش، تکرار مولّفه مقاومت تراژیک در محتوای این دسته از اشعار اوست.