بررسی ارتباط بین آلودگی هوا و آذرخش در طی رخدادهای توفان‌تندری سال‌های 2009 تا 2013 در شهر تهران

نویسندگان

1 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

2 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

3 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

4 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران، ایران

doi
10.22059/jes.2021.327005.1008202
چکیده

در مطالعۀ حاضر، ارتباط بین آلودگی هوا و آذرخش‌ کلّی شامل آذرخش‌های درون‌ابری و ابر به زمین در شهر تهران در طی رخدادهای توفان‌تندریِ سال‌های 2009 تا 2013 بررسی شده است. پس از مشخص شدن روزهای رخداد توفان تندری همراه با آذرخش، تعداد درخش‌های آذرخش‌ برای روزهای موردنظر از داده‌های مشاهداتی حسگر تصویربرداری آذرخش اخذ شدند. داده‌های غلظت آلایندۀ PM10 (شامل میانگین‌های روزانه و سالانه) نیز از مرکز کنترل کیفیت هوای شهرداری تهران برای برخی از ایستگاه‌های سنجش آلودگی در شهر تهران اخذ شدند. سپس، تغییرات میانگین تعداد درخش‌های آذرخش با میانگین روزانه غلظت این آلاینده‌ در طول سال‌های مطالعاتی بررسی شدند. نتایج نشان داد که میانگین روزانه غلظت PM10 همبستگی مثبتی با تعداد درخش آذرخش در منطقه تهران دارد. به عبارت دیگر، PM10 نزدیک سطح سهم قابل توجهی در افزایش غلظت هواویزهای سطحی داشته و ازاین‌رو به عنوان هسته میعان ابر عمل کرده و بر پدیده‌های جوّی با بسامد بالا مانند فعّالیّت آذرخش اثر می‌گذارد. در ادامه، بررسی فصلی با استفاده از داده‌هایِ کلّ ایستگاه‌هایِ شادآباد، شریف و فتح، نشان داد که که ارتباط تقریباً قوی‌تری بین غلظت روزانۀ PM10 و تعداد درخش آذرخش در دورۀ گرم سال‌های مورد مطالعه نسبت به کل سال‌ها وجود دارد.

کلیدواژه‌ها