بهینه‌سازی ساختار سیمای سرزمین با رویکرد تجزیه تحلیل شبکه اکولوژیک و تئوری گراف

نویسندگان

1 دانشجو ی دکترا،دانشکده محیط زیست،دانشگاه تهران

2 استادیار دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

3 دانشیار گروه طراحی دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران

4 دانشیار دانشکده محیط زیست،دانشگاه تهران

doi
10.22059/jes.2021.323284.1008169
چکیده

تخریب شدید اراضی طبیعی در استان‌های شمالی منجر به خسارات زیادی به سیستم‌های اکولوژیکی این مناطق گشته است. این در حالی است که پیوستگی لکه‌های سبز و زیستگاه‌های گونه‌های جانوری یکی از مهم‌ترین ویژگـی آن‌هاست کـه حرکـت جـانوران و انتقـال ژن‌ها را در بـین زیستگاه‌ها میسر می‌سازد. با به‌کارگیری اصول اکولوژی سیمای سرزمین، مفـاهیم موجـود در تئوری گراف و شبکه اکولوژیک می‌توان به شـبیه‌سـازی و تجزیـه و تحلیـل شبکه‌های اکولوژیکی و زیستگاهی پرداخت و طرح مناسبی را برای بهبود ساختار، عملکرد و حفـظ تنـوع زیسـتی ارائـه کـرد. چارچوب ساخت و بهبود ساختار شبکه اکولوژیکی در این مطالعه مبتنی بر مدل تجزیه ‌و تحلیل الگوی فضایی مورفولوژیکی، تئوری گراف (به‌وسیله نرم‌افزار Conefor 2.6) و تجزیه ‌وتحلیل مسیر با کمترین هزینه توأم با در نظر گرفتن مقدار مقاومت و آستانه فاصله برای گونه قرقاول (Phasianus colchicus) است. در این شبکه اکولوژیک میزان محدود کریدورهای طبیعی در کنار تعداد زیاد هسته‌ها، نشان‌دهنده نیاز این شبکه به تدبیر کریدورهایی از سوی متخصصین است. به علاوه میزان کم منافذ درون هسته‌ها مؤید وضعیت مطلوب شبکه از حیث پیوستگی درونی هسته‌ها می‌باشد. لذا در این پژوهش، یک الگوی شناسایی و برنامه‌ریزی تبیین می‌گردد که قطعاً در مدل‌سازی سیمای‌سرزمین و برنامه‌ریزی فضایی شبکه‌های اکولوژیک کمک‌کننده خواهد بود.