شناسایی و تحلیل پیشرانهای موثر بر آینده اقتصاد رسانه در ایران
نویسندگان
1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
2 گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22091/ise.2025.13756.1055چکیده
اقتصاد رسانه بهعنوان یکی از حوزههای میان رشتهای، تحت تأثیر تحول دیجیتال، فناوریهای نوین و تغییر رفتار مصرفکنندگان قرار گرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویتبندی پیشرانهای مؤثر بر آینده اقتصاد رسانه در ایران انجام شد. مطالعه حاضر از رویکرد کمی -خبرهمحور بهره برد و از ترکیب دو روش دلفی فازی و کوکوسو برای غربال و رتبهبندی پیشرانها استفاده شد. ابتدا با مرور پیشینه علمی و مصاحبه با ۱۰ نفر از خبرگان حوزه رسانه، ۲۱ پیشران شناسایی گردید. سپس، با استفاده از روش دلفی فازی و تعیین حد آستانه 7/0، ۱۰ پیشران مهم برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. پیشرانهای منتخب شامل دیجیتالی شدن رسانهها، تحلیل دادهها و هوش مصنوعی، تحول ساختار مالکیت رسانهها، سرمایهگذاری در زیرساختهای فناوری، اقتصاد پلتفرمی، مدلهای نوین درآمدزایی، تحول سیاستگذاری رسانهای، رشد شبکههای اجتماعی، اقتصاد رفتاری رسانهای و اقتصاد سیاسی رسانه بودند. دادههای حاصل از نظرسنجی خبرگان در طیف ۱۰تایی جمعآوری و با روش کوکوسو تحلیل شدند. نتایج نشان داد که دیجیتالی شدن رسانهها، تحلیل دادهها و هوش مصنوعی و تحول ساختار مالکیت رسانهها به ترتیب بیشترین اهمیت و اولویت را در تعیین آینده اقتصاد رسانه دارند. سایر پیشرانها نیز نقشهای اثرگذار اما با شدت کمتر داشتند. این یافتهها نشان میدهد که موفقیت و توسعه اقتصاد رسانه در ایران بیش از هر عامل دیگری به ظرفیت فناوری، مدیریت داده و بازتعریف ساختارهای مالکیتی بستگی دارد. پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی تحلیلی و شناسایی پیشرانهای کلیدی، زمینه تصمیمگیری راهبردی برای سیاستگذاران، مدیران رسانهای و سرمایهگذاران را فراهم میآورد و نشان میدهد که نگاه جامع به فناوری، سیاست، اقتصاد و رفتار مصرفکننده برای آینده اقتصاد رسانه ضروری است.