شناسایی و تحلیل پیشران‌های موثر بر آینده اقتصاد رسانه در ایران

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران

2 گروه مدیریت، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه قم، قم، ایران

doi
10.22091/ise.2025.13756.1055
چکیده

اقتصاد رسانه به‌­عنوان یکی از حوزه‌­های میان‌ رشته­‌ای، تحت تأثیر تحول دیجیتال، فناوری­‌های نوین و تغییر رفتار مصرف­‌کنندگان قرار گرفته است. این پژوهش با هدف شناسایی و اولویت­‌بندی پیشران‌­های مؤثر بر آینده اقتصاد رسانه در ایران انجام شد. مطالعه حاضر از رویکرد کمی -خبره­‌محور بهره برد و از ترکیب دو روش دلفی فازی و کوکوسو برای غربال و رتبه­‌بندی پیشران­‌ها استفاده شد. ابتدا با مرور پیشینه علمی و مصاحبه با ۱۰ نفر از خبرگان حوزه رسانه، ۲۱ پیشران شناسایی گردید. سپس، با استفاده از روش دلفی فازی و تعیین حد آستانه 7/0، ۱۰ پیشران مهم برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. پیشران‌­های منتخب شامل دیجیتالی شدن رسانه‌­ها، تحلیل داده­‌ها و هوش مصنوعی، تحول ساختار مالکیت رسانه­‌ها، سرمایه­‌گذاری در زیرساخت­‌های فناوری، اقتصاد پلتفرمی، مدل‌­های نوین درآمد­زایی، تحول سیاست‌­گذاری رسانه­‌ای، رشد شبکه‌­های اجتماعی، اقتصاد رفتاری رسانه­‌ای و اقتصاد سیاسی رسانه بودند. داده­‌های حاصل از نظر­سنجی خبرگان در طیف ۱۰تایی جمع­‌آوری و با روش کوکوسو تحلیل شدند. نتایج نشان داد که دیجیتالی شدن رسانه­‌ها، تحلیل داده‌­ها و هوش مصنوعی و تحول ساختار مالکیت رسانه‌­ها به ترتیب بیشترین اهمیت و اولویت را در تعیین آینده اقتصاد رسانه دارند. سایر پیشران­‌ها نیز نقش­‌های اثرگذار اما با شدت کمتر داشتند. این یافته­‌ها نشان می­‌دهد که موفقیت و توسعه اقتصاد رسانه در ایران بیش از هر عامل دیگری به ظرفیت فناوری، مدیریت داده و بازتعریف ساختار­های مالکیتی بستگی دارد. پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی تحلیلی و شناسایی پیشران­‌های کلیدی، زمینه تصمیم‌­گیری راهبردی برای سیاست­‌گذاران، مدیران رسانه­‌ای و سرمایه‌­گذاران را فراهم می­‌آورد و نشان می­‌دهد که نگاه جامع به فناوری، سیاست، اقتصاد و رفتار مصرف‌­کننده برای آینده اقتصاد رسانه ضروری است.