بررسی تغییرات متغیرهای مرتبط با بخش مسکن با استفاده از روش تحلیل انتقال سهم: مطالعه موردی منطقه 19 تهران
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
2 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران.
3 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران
doi
10.22091/ise.2025.13598.1053چکیده
مسکن، بهعنوان یکی از اساسیترین نیازهای بشری و مؤلفهای کلیدی در توسعه پایدار شهری، همواره کانون توجه برنامهریزان، سیاستگذاران و پژوهشگران حوزه شهری بوده است. بازار مسکن، بهطور خاص، یکی از پویاترین و پیشبینیناپذیرترین بخشهای اقتصادی است. در کلان شهری مانند تهران، شناخت دقیق تحولات و روندهای حاکم بر بخش مسکن در مقیاسهای محلی، امری حیاتی برای تدوین راهبردهای اثربخش و پاسخگو به نیازهای متنوع و فزاینده ساکنان است. منطقه ۱۹ تهران، به دلیل ویژگیهای منحصربهفرد کالبدی، اجتماعی و اقتصادی خود، صحنه پویاییها و چالشهای قابلتوجهی در حوزه مسکن است. درک عمیق متغیرهای مهم مرتبط با مسکن در چنین بافتهایی، نیازمند بهکارگیری ابزارهای تحلیلی قدرتمندی است که قادر به تفکیک عوامل درونمنطقهای از تأثیرات کلان و روندهای کلی باشند. در این مقاله، با بهکارگیری روش تحلیل انتقال سهم، تحولات متغیرهای حیاتی بخش مسکن در بازه زمانی 1391-1400 مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به دسترسی به دادهها، تحلیل انتقال سهم برای متغیرهای قیمت یا شاخص قیمت مسکن، تعداد پروانههای ساختمانی مسکونی صادرشده و تعداد واحدهای مندرج در پروانههای صادر شده انجام شده است. نتایج نشان میدهد که در شش سال، اثر منطقهای بر قیمت مسکن منفی و تنها در چهار سال مثبت بوده است؛ بنابراین منطقه 19 شهرداری تهران، در مقایسه با روند افزایش قیمت مسکن در کشور و شهر تهران، در بیشتر سالها رشد کمتری را تجربه کرده است. همچنین نتایج نشان میدهد که شاخص قیمت مسکن، بهعنوان عامل تأثیرگذار بر عرضه، در بیشتر سالها با یک وقفه زمانی، اثر مشابهی بر عرضه مسکن داشته است؛ بهگونهای که در صورت افزایش بیشتر شاخص قیمت در منطقه 19 شهرداری تهران نسبت به کشور و شهر تهران، عرضه مسکن در این منطقه نیز به نسبت کشور و شهر تهران، بیشتر افزایش یافته و در صورت کاهش شاخص قیمت، این نتیجه تکرار شده است.