شناسایی و تحلیل اولویت‌های سرمایه‌گذاری در محصولات مشتقات صنایع چوب و سلولزی در استان آذربایجان‌غربی

نویسندگان

1 هیئت علمی

2 دانشکده منابع طبیعی

3 دانشکده منابع طبیعی

4 دانشیار، گروه علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22034/ijwp.2024.2029616.1667
چکیده

بیان مساله و اهداف: همه فرآیندهای توسعه برای رفاه انسان است، توسعه منطقه­ای نیز ازجمله  مهم ترین عواملی است که موجب توزیع عادلانه امکانات بین نواحی مختلف و اقشار متعدد جامعه می­شود، در کشور ایران با توجه به تنوع آب و هوایی و قابلیت­های نیروی انسانی و کمبود منابع، امکانات و صنایع به‌صورت ناهمگون استقراریافته است و استان آذربایجان غربی هم از این عوامل تأثیرپذیر است. این تفاوت­های مکانی نشان‌دهنده این است که مسئولان برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری باید با توجه به قابلیت­ها و ظرفیت­های مناطق مختلف، برنامه­ریزی‌های مربوطه را انجام دهند. لازمه برنامه‌ریزی شناخت امکانات و قابلیت­های مکانی است تا زمینه شکوفایی اقتصاد، تأمین عدالت اجتماعی، ایجاد بسترهای اشتغال‌زایی و کارآفرینی، شناسایی و تعیین اولویت‌های صنعتی با استفاده از معیارهای علمی و ارتقای بهره­وری صورت پذیرد. استان آذربایجان غربی با دارا بودن استعدادها و پتانسیل‌های قوی در زمینه‌های مختلف اقتصادی به‌ویژه در بخش بازرگانی داخلی و خارجی، یکی از استان های مهم و استراتژیک کشور است. شناسایی نقاط ضعف و قوت استان در زمینه­های ژئوپلیتیک و تعیین مزیت‌های سرمایه‌گذاری استان با توجه به استعدادهای طبیعی آن می‌تواند بر روند رشد و توسعه استان اثر قابل‌توجهی داشته باشد. این استان با محوریت صنایع کوچک، گام‌های بلندی برمی‌دارد. بررسی ترکیب کارگاه‌های موجود استان نشان می‌دهد که دو گروه صنعتی کانی­های غیرفلزی و غذایی - داروئی در بین سایر صنایع بالاترین میزان اشتغال را دارند. در این میان صنایع چوب ازجمله صنایع بسیار گسترده به‌صورت صنف و صنعت در این استان است و امکانات بالقوه و بالفعل فراوانی دارد. هدف از انجام این مطالعه تحلیل اولویت‌های سرمایه‌گذاری محصولات صنایع چوب و کاغذ شامل کاغذ‌سازی و خمیر کاغذ، تخته فیبر، تخته چندلایه، روکش سازی، تخته خرده چوب، مبلمان، کارتن و مقوا سازی، چوب پلاستیک و چوب سیمان، الکل سازی،  سلولز و آلفا سلولز،  زغال کربن و پالت سازی در استان آذربایجان غربی به‌منظور ارتقای توسعه صنعتی استان درزمینه صنایع چوب و کاغذ می باشد.مواد و روشها: ابتدا با بررسی کتابخانه‌ای عوامل مؤثر بر سرمایه‌گذاری در این صنعت مشخص شدند. سپس با بررسی‌های میدانی نظرات خبرگان و برای شناسایی و اولویت‌بندی شاخص های تاثیر گذار از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) بهره گرفته شد. به دلیل قضاوت های مختلف، برای سازگاری تجزیه و تحلیل از آنالیز حساسیت و با توجه به بالا بودن تعداد گزینه ها از روش ریتینگ (Rating) استفاده گردید. در کلیه مراحل بررسی،  برای مقایسات زوجی کارشناسان،  میزان ثبات ناسازگاری ماتریس های بدست آمده مورد محاسبه قرار گرفت. نتایج: نتایج نشان داد در بخش شاخص­ها، شاخص اقتصادی و مالی مهم ترین شاخص و شاخص های مواد و محصول، فنی و انسانی، نیازهای زیرساختی، فرهنگی و اجتماعی و قوانین و مقررات به ترتیب مهم ترین شاخص ها بودند. در بخش گزینه ها بر اساس هدف با تلفیق ایده­آل، سه گزینه صنعت مبلمان، صنعت کارتن‌سازی و انواع مقوا و صنعت تولید زغال کربن بالاترین اولویت را به دست آوردند. نتایج تحلیل حساسیت نشان داد حساس ترین شاخص اصلی تحقیق،  شاخص نیازهای زیرساختی می باشد که سبب سه بار جابجایی در اولویت بندی گزینه ها می گردد،  بنابراین لازم است در تصمیم گیری های آینده بیشتر مورد توجه قرار گیرد.نتیجه­ گیری: صنعت مبلمان با داشتن ویژگی های ارزش افزوده بالا، میزان سرمایه گذاری اولیه پایین، مشکلات زیست‌محیطی کم، حجم بازار زیاد و شرایط جغرافیایی استان، گزینه مناسبی برای سرمایه­گذاری می باشد.