فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله با فرض وجود عدم­تقارن در واکنش سرمایه‌­گذاری به شوک‌­های مثبت و منفی متغیر­های کلان اقتصادی، به بررسی اثرات نا­متقارن نوسانات رشد اقتصادی، نقدینگی حقیقی و نرخ ارز بازار آزاد بر روند نزولی تشکیل سرمایه ثابت نا­خالص داخلی در ایران می‌­پردازد. برای ارزیابی این فرضیه و با توجه به ماهیت غیر­خطی واکنش­‌های اقتصادی نسبت به شوک­‌های انبساطی و انقباضی، از مدل خود­رگرسیون با وقفه­‌های توزیعی غیر­خطی (NARDL) برای تحلیل اثرات تفکیک‌­شده شوک­‌های مثبت و منفی در رشد اقتصادی، نقدینگی حقیقی و نرخ ارز بازار آزاد بر سرمایه­‌گذاری استفاده شده است. نتایج برآورد مدل بیان­گر وجود عدم­تقارن­‌های ساختاری معنا­دار در اقتصاد ایران است. در بلند­مدت، شوک‌­های مثبت رشد تولید نا­خالص داخلی مهم­‌ترین عامل تحریک‌­کننده سرمایه‌­گذاری شناسایی شدند، در حالی­که شوک­‌های منفی نقدینگی و افزایش نرخ ارز، تأثیر منفی و معنا­داری بر تشکیل سرمایه داشته­اند. از سوی دیگر، شوک­‌های مثبت نقدینگی و تقویت نرخ ارز تأثیر معنا­داری بر سرمایه‌­گذاری نداشته­اند. توابع پاسخ ضربه نا­متقارن نیز این عدم­تقارن را در افق­‌های زمانی کوتاه‌­مدت و بلند­مدت تأیید می‌­کنند و نشان می‌دهند که سهم شوک­‌های منفی نقدینگی و شوک­‌های مثبت نرخ ارز در کاهش سرمایه­‌گذاری قابل توجه است. همچنین، نتایج حاکی از آن است که اثر مستقیم تحریم­‌های اقتصادی و نرخ بهره حقیقی بر سرمایه‌­گذاری، از لحاظ آماری معنا­دار نیست و اثرات آن‌­ها احتمالاً از طریق کانال نرخ ارز منتقل می­شود. بر اساس یافته­‌ها، اتخاذ سیاست­‌های تثبیت اقتصاد کلان با تمرکز بر مهار ریسک­‌های نزولی در بازار­های پولی و ارزی، پیش­‌شرطی اساسی برای احیای سرمایه‌­گذاری پایدار در کشور محسوب می­‌شود.