اخلاق سیاستگذاری اقتصادی در رویکرد اسلامی
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، قم، ایران.
doi
10.22091/ise.2025.13009.1034چکیده
سیاستگذاری اقتصادی در معرض سوالات اخلاقی بیشماری است. یکی از سوالات اخلاقی مهم در این زمینه چگونگی رعایت حقوق افراد تحت تاثیر سیاست اقتصادی و اولویتبندی مخارج عمومی است. در این مقاله به بررسی اصول اخلاقی حاکم بر سیاستگذاری اقتصادی در رویکرد اسلامی میپردازیم. بنا به یافتههای تحقیق، کمالگرایی، اولویتبندی اهداف و سیاستهای اقتصادی، هزینهفایده اجتماعی فراگیر و توجه به ضریب محرومیت و بهرهمندی از جمله اصول اخلاقی سیاستگذاری اقتصادی در رویکرد اسلامی میباشند. در این چارچوب رویکرد «کمالگرایی وظیفهمحور» بهعنوان رویکرد اخلاق هنجاری در سیاستگذاری اقتصادی اسلامی مطرح میشود. در چارچوب این اندیشه، دستورالعمل هزینه فایده اجتماعی فراگیر بهعنوان ابزاری برای رتبهبندی اقدامات سیاستی در رویکرد اسلامی قابل طرح است. بر این اساس، طرحهای مختلف اقتصادی بر اساس منفعت خالص اجتماعی رتبهبندی میشود؛ علاوه بر اینکه توجه به اقتضائات عدالت توزیعی نیز با در نظر گرفتن ضریب محرومیت در رتبهبندی طرحها استفاده میشود. از این رویکرد میتوان برای تصمیمگیری در زمینه تامین مخارج دولت، سیاست کسری بودجه و چگونگی توزیع و بهرهبرداری از منابع عمومی استفاده کرد.