ارزیابی پتانسیل خطر پذیری و تعیین سهم منشأ روی، سرب و کادمیوم خاک‌ اطراف مجتمع فرآوری مواد معدنی انگوران

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22059/jes.2020.292719.1007949
چکیده

مطالعه‌ی حاضر با هدف بررسی توزیع مکانی روی، سرب و کادمیوم در خاک اطراف مجتمع‌ فرآوری مواد معدنی انگوران (MFMMA) شامل واحدهای تغلیظ سرب و روی و کارخانه‌ی روی در منطقه‌ی دندی، زنجان و بررسی پتانسیل آلایندگی، خطر اکولوژیکی، احتمال سرطان‌زایی و همچنین تعیین سهم منشأ فلزات با استفاده از مدل عامل یابی مثبت صورت گرفته است. میانگین روی، سرب و کادمیوم، در نمونه‌های خاک سطحی ppm 1/1648، 9/467 و 8/9 می‌باشد. بررسی همزمان نقشه‌ها‌ی کریجینگ توزیع مکانی فلزات و شاخص خطر اکولوژیکی، غالب بودن غلظت‌های بالای فلزات را در اطراف MFMMA نشان می‌دهد که همسو با نتایج بدست آمده از شاخص‌های درجه‌ی آلودگی اصلاح شده و بار آلودگی است. براساس شاخص زمین انباشت، سرب در 1/16% و روی در 5/17% نمونه‌ها آلودگی بالا نشان داد. در حالی که نتیجه‌ی حاصل از ضریب غنی شدگی، کادمیوم با میانگین 1/72، در رده‌ی غنی شدگی بی نهایت شدید قرار دارد. برمبنای شاخص خطر سرطان‌زایی احتمال ابتلا به سرطان برای بزرگسالان و کودکان با میانگین 3-10×1/0 و 3-10×2/0 در منطقه متوسط و بالا بوده است. مدل عامل یابی مثبت بیشترین سهم غلظت فلزات را (بیش از 90%) ناشی از منشأ آنتروپوژنیک نشان داد.