چالشهای پیشروی رژیم کپیرایت انسانمحور با تحولات هوشمصنوعی
نویسندگان
1 دانشیار ،دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.48308/eclr.2025.236827.1078چکیده
پیشرفت گسترده فناوری هوشمصنوعی باعث ایجاد چالشهای پیچیده در حوزه مالکیت فکری بهویژه در خصوص کپیرایت خروجیهای تولیدشده توسط هوشمصنوعی شده است. امروزه، هوشمصنوعی آثاری را خلق میکند که در آن دخالت انسان یا حداقل است یا اثر به طور مستقل توسط هوشمصنوعی بدون دخالت انسان تولید میشود. کیفیت برخی از خروجیهای تولید شده توسط رایانهها با آثاری که توسط انسانهای ماهر پدید آمدهاند؛ قابل مقایسه است. افزایش ارزش اقتصادی آثار تولید شده توسط رایانه و نحوه برخورد قانون با انواع جدید خروجیهای ماشین محور، پیامدهای اقتصادی و تجاری گستردهای داشته است. بسیاری از شرکتها شروع به سرمایهگذاری در تحقیقات و استفاده از هوشمصنوعی در مدلهای مختلف کردهاند. انتظار می رود بازار جهانی هوشمصنوعی تا ده سال آینده، سالانه دو برابر شود. بنابراین با تولید آثار ارزشمند توسط هوشمصنوعی صحنه برای مدعیان کپیرایت از جمله برنامهنویس، کاربر و سایر مدعیان، بسیار رقابتیتر شده و به علت ابهام قوانین، حقوق کپیرایت با چالشهای جدی مواجه گردیده است. این پرسش که چه کسی مالک «خروجی» چنین برنامههای ارزشمند است؛ به یک موضوع بحثبرانگیز حقوقی نیز تبدیل شده است. در پاسخ به پرسش یادشده چند گزینه تخصیص مالکیت کپیرایت، مطرح است: هوش-مصنوعی، برنامهنویس، کاربر، ترکیبی ازبرنامهنویس و کاربر و حوزه عمومی. کاندیدای مناسب، فردی خواهد بود که با توجه به شرایط مربوط، استحقاق وی از مبانی حقوقی قویتری برخوردار باشد.