ارزیابی میزان اثرگذاری تحریمهای اقتصادی بر بخشهای اصلی اقتصادی ایران: کاربرد یک الگوی کلانسنجی
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مدلسازی و مطالعات منطقهای، موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی. تهران، ایران.
doi
چکیده
امروزه تحریمها نه تنها بهعنوان ابزار سیاست خارجی در حال گسترش هستند بلکه بر پیچیدگی و اثرات آنها نیز افزوده میشود که عمده تحریمهای علیه جمهوری اسلامی ایران از توقیف داراییها و محدود کردن تجارت گرفته تا هدف قرار دادن بخشهای کلیدی، اعمال محدودیتهای بانکی و تحریم افراد و کسب و کارهای مهم و با نفوذ را شامل میشود که کاربرد غیر قابل پیشبینی، تفسیر نامشخص و ماهیت در حال تکامل آنها فضایی از عدم قطعیت را ایجاد خواهد کرد و بر پیچیدگی اثرات تحریمها میافزاید. تحریمهای اقتصادی بخشهای زیادی از اقتصاد را در برمیگیرد که میزان اثرات آن به چگونگی اعمال تحریمها وابستهاست. کانالهای اثرگذاری تحریمهای اقتصادی از محلهایی خواهد بود که اقتصاد کشور در ارتباط با اقتصاد بینالملل است. تحریمکنندگان اقتصادی در گام نخست مهمترین جریانات حیاتی در بدنه اقتصادی کشور را شناسایی نموده و مشکلاتی را ایجاد میکنند تا کشور مجبور به پذیرش درخواستهای آنان گردد. در این مقاله اثرات تحریمهای اقتصادی علیه ایران با استفاده از الگوی کلانسنجی و ارائه شاخص تحریم در 15 رابطه اقتصاد کلان با استفاده از آمار و اطلاعات (4)1401-(1)1381 و برآوردگر 2SLS برآورد شدهاست.نتایج نشانمیدهد تحریمهای اقتصادی در اکثر (تمام) بخشها و فعالیتهای اقتصاد ایران مؤثر است ولی میزان تأثیر آن بستگی به ارتباط بخش مورد نظر با سایر کشورها دارد. کشش سرمایهگذاری و مصرف بخش خصوصی نسبت به تحریمهای اقتصادی بهترتیب 89/30- و 69/18- درصد است. کشش درآمدهای نفتی نسبت به تحریمهای اقتصادی 72/30- درصد است. کشش عرضه صادرات کالاهای صنعتی و عرضه صادرات کالاهای واسطهای نسبت به تحریمهای اقتصادی بهترتیب 59/21- و 82/11- درصد است. کشش قدرت رقابتپذیری کالاهای صنعتی، تقاضای پول و سطح قیمتهای داخلی نسبت به تحریمهای اقتصادی بهترتیب 81/24- ، 59/13- و 73/20 درصد است.